Daily Mass Audio
Listen to the Traditional Latin Mass (1962 Missale Romanum) in Latin — read aloud section by section.
Sabbato Sancto
2026-04-04
I classis
Ready
Benedictio Ignis (Blessing of Fire)
Latin
Benedictio Ignis (Blessing of Fire)
Hora competenti tobaleis cooperiuntur ! altaria, sed candelæ exstinctæ manent usque ! ad principium Missæ. Interim excutitur ! ignis de lapide, et ex eo accenduntur carbones.
Celebrans induitur amictu, alba, cingulo, ! stola et pluviali violacei coloris; ministri ! sacri amictu, alba, cingulo, diaconus ! stola et dalmatica, subdiaconus tunicella, ! eiusdem coloris.
(Sacerdos induitur amictu, alba, cingulo, ! stola et pluviali violaceo, vel manet sine ! casula.)
Adstantibus ministris, seu ministrantibus ! cum cruce, aqua benedicta et incenso, ! sive ante portam, sive in aditu ecclesiæ, vel ! intus eam, ubi scilicet populus ritum sacrum ! melius sequi possit, celebrans benedicit ! novum ignem, dicens:
V
Orémus.
Deus, qui per Fílium tuum, angulárem scílicet lápidem, claritátis tuæ ignem fidélibus contulísti: prodúctum e sílice, nostris profutúrum úsibus, novum hunc ignem sanctí ✝ fica: et concéde nobis, ita per hæc festa paschália cœléstibus desidériis inflammári; ut ad perpétuæ claritátis, puris méntibus, valeámus festa pertíngere. Per eúndem Christum Dóminum nostrum.
R
Amen.
Deinde ignem ter aspergit, nihil dicens.
Acolythus, seu unus ministrantium, ! assumens de carbonibus benedictis, ponit ! in thuribulo; celebrans vero ponit incensum ! in thuribulo, benedicens illud more ! solito, ignemque ter adolet incenso.
Nederlands
Benedictio Ignis (Blessing of Fire)
Het altaar staat gedekt met dwalen, doch de kaarsen branden niet vóór het begin der mis. Buiten de kerk wordt vuur uit een steen geslagen en worden kolen ontstoken.
De celebrant draagt amict, albe, singel, stola en een paarse koorkap; de gewijde misdienaar draagt amict, albe en singel, de diaken stola en dalmatiek, en de subdiaken een tuniek, alles in dezelfde kleur.
(De celebrant draagt amict, albe, singel, stola en een paarse koorkap.)
In aanwezigheid van de (mis)dienaren met het kruis wordt het water en de wierook gezegend, hetzij voor de deur, hetzij bij de ingang van de kerk, hetzij daarbinnen, dat wil zeggen waar de mensen de heilige ritus beter kunnen volgen. De celebrant zegent het nieuwe vuur en zegt:
V
Laat ons bidden.
God, Gij hebt door uw Zoon, de hoeksteen, uw gelovigen het vuur van uw luister geschonken. Heilig ✝ dit nieuwe vuur, dat uit de steen is geslagen en ons tot gebruik zal dienen, en schenk ons de genade dat dit Paasfeest in ons zulke hemelse verlangens ontsteke, dat wij met een zuiver hart tot de feesten van uw eeuwige luister mogen geraken. Door dezelfde Christus, onze Heer.
R
Amen.
Daarna besprenkelt hij in stilte drie keer het vuur.
De misdienaar of een van de dienaren neemt een aantal gezegende kolen en legt ze in het wierookvat; de celebrant doet wierook in het wierookvat, zegent het op de gebruikelijke wijze, en bewierookt het vuur drie keer.
Exsultet (Easter Proclamation)
Latin
Exsultet (Easter Proclamation)
Tunc celebrans vadit ad locum suum ! in choro, in latere Epistolæ; subdiaconus ! cum cruce stat in latere Evangelii, contra ! legile; clerus locum suum occupat in ! scamnis.
Diaconus deponit cereum paschalem in ! medio chori, supra parvum sustentaculum, ! et, postquam celebrans posuerit incensum ! in thuribulo, accipiens librum, petit benedictionem, ! dicens:
Iube, domne, benedícere.
Et celebrans subiungit:
Dóminus sit in corde tuo, et in lábiis tuis, ut digne et competénter annúntiem suum paschále præcónium: in nómine Patris, et Fílii, ✝ et Spíritus Sancti.
Et diaconus respondet:
Amen.
_`
(Sacerdos deponit cereum paschalem ! in medio chori, supra parvum sustentaculum, ! seque recipit ad abacum; crucifer stat in latere ! Evangelii, contra legile; ceteri ministrantes ! disponuntur hinc et inde.
Sacerdos vero, postquam posuerit incensum ! in thuribulo, accepto libro, dicit: ! Iube, Dómine, benedícere. - Dóminus ! sit in corde meo, et in lábiis meis: ut digne ! et competénter annúntiem suum paschále ! præcónium. Amen.)
Postea diaconus vadit ad legile, strato ! albo coopertum, et ponit super eo librum, ! et incensat; deinde, circumiens cereum paschalem, ! etiam illum thurificat.
Tunc surgentibus omnibus, et stantibus, ! ut fit ad Evangelium, diaconus cantat præconium ! paschale, habens ante se cereum ! paschalem, a dextris altare, a sinistris aulam ! ecclesiæ. Dum canitur præconium paschale, ! convenit, ut clerus et populus candelas ! accensas gestent.
(Postea sacerdos vadit ad legile, strato ! albo coopertum, et ponit super eo librum, et ! incensat; deinde, circumiens cereum paschalem, ! etiam illum thurificat.
Tunc surgentibus omnibus, et stantibus, ut ! fit ad Evangelium, ipse sacerdos cantat vel ! legit præconium paschale, habens ante se cereum ! paschalem, a dextris altare, a sinistris ! aulam ecclesiæ. Dum canitur præconium paschale, ! convenit, ut clerus et populus candelas ! accensas gestent.)
V
Exsúltet iam Angélica turba coelórum: exsúltent divína mystéria: et pro tanti Regis victória tuba ínsonet salutáris. Gáudeat et tellus tantis irradiáta fulgóribus: et ætérni Regis splendóre illustráta, totíus orbis se séntiat amisísse calíginem. Lætétur et mater Ecclésia, tanti lúminis adornáta fulgóribus: et magnis populórum vócibus hæc aula resúltet. Quaprópter astántes vos, fratres caríssimi, ad tam miram huius sancti lúminis claritátem, una mecum, quæso, Dei omnipoténtis misericórdiam invocáte. Ut, qui me non meis méritis intra Levitárum númerum dignatus est aggregáre: lúminis sui claritátem infúndens, Cérei huius laudem implére perfíciat. Per Dominum nostrum Jesum Christum, Fílium suum: qui cum eo vivit et regnat in unitáte Spíritus Sancti Deus: Per omnia sǽcula sæculórum.
R
Amen.
V
Dóminus vobíscum.
R
Et cum Spíritu tuo.
V
Sursum corda.
R
Habémus ad Dóminum.
V
Grátias agámus Dómino Deo nostro.
R
Dignum et iustum est.
V
Vere dignum et iustum est, invísibilem Deum Patrem omnipoténtem Filiúmque eius unigénitum, Dominum nostrum Iesum Christum, toto cordis ac mentis afféctu et vocis ministério personáre. Qui pro nobis ætérno Patri Adæ débitum solvit: et véteris piáculi cautiónem pio cruóre detérsit. Hæc sunt enim festa paschália, in quibus verus ille Agnus occíditur, cuius sánguine postes fidelium consecrántur. Hæc nox est, in qua primum patres nostros, fílios Israël edúctos de Ægýpto, Mare Rubrum sicco vestígio transíre fecísti. Hæc ígitur nox est, quæ peccatórum ténebras colúmnæ illuminatióne purgávit. Hæc nox est, quæ hódie per univérsum mundum in Christo credéntes, a vítiis sǽculi et calígine peccatórum segregátos, reddit grátiæ, sóciat sanctitáti. Hæc nox est, in qua, destrúctis vínculis mortis, Christus ab ínferis victor ascéndit. Nihil enim nobis nasci prófuit, nisi rédimi profuísset. O mira circa nos tuæ pietátis dignátio! O inæstimábilis diléctio caritátis: ut servum redimeres, Fílium tradidísti! O certe necessárium Adæ peccátum, quod Christi morte delétum est! O felix culpa, quæ talem ac tantum méruit habére Redemptórem! O vere beáta nox, quæ sola méruit scire tempus et horam, in qua Christus ab ínferis resurréxit! Hæc nox est, de qua scriptum est: Et nox sicut dies illuminábitur: Et nox illuminátio mea in deliciis meis. Huius ígitur sanctificátio noctis fugat scélera, culpas lavat: et reddit innocéntiam lapsis et mæstis lætítiam. Fugat ódia, concórdiam parat et curvat impéria.
In huius ígitur noctis grátia, súscipe, sancte Pater, incénsi huius sacrifícium vespertínum: quod tibi in hac Cérei oblatióne solémni, per ministrórum manus de opéribus apum, sacrosáncta reddit Ecclésia. Sed iam colúmnæ huius præcónia nóvimus, quam in honórem Dei rútilans ignis accéndit. Qui licet sit divísus in partes, mutuáti tamen lúminis detriménta non novit. Alitur enim liquántibus ceris, quas in substántiam pretiósæ huius lámpadis apis mater edúxit. O vere beáta nox, quæ exspoliávit Ægýptios, ditávit Hebrǽos! Nox, in qua terrénis cæléstia, humánis divína iungúntur.
Orámus ergo te, Dómine: ut Céreus iste in honórem tui nóminis consecrátus, ad noctis huius calíginem destruéndam, indefíciens persevéret. Et in odórem suavitátis accéptus, supérnis lumináribus misceátur. Flammas eius lúcifer matutínus invéniat. Ille, inquam, lúcifer, qui nescit occásum. Ille, qui regréssus ab ínferis, humáno géneri serénus illúxit. Precámur ergo te, Dómine: ut nos fámulos tuos, omnémque clerum, et devotíssimum pópulum: una cum beatíssimo Papa nostro N., et Antístite nostro N., quiéte témporum concéssa, in his paschálibus gáudiis, assídua protectióne régere, gubernáre et conserváre digneris. Réspice étiam ad eos, qui nos in potestáte regunt, et, ineffábili pietátis et misericórdiæ tuæ múnere, dírige cogitatiónes eórum ad iustítiam et pacem, ut de terréna operositáte ad cæléstem pátriam pervéniant cum omni populo tuo. Per eúndem Dóminum nostrum Iesum Christum, Fílium tuum: Qui tecum vivit et regnat in unitáte Spíritus Sancti Deus: per ómnia sǽcula sæculórum.
R
Amen.
Nederlands
Exsultet (Easter Proclamation)
Vervolgens gaat de celebrant naar zijn plaats in het koor, aan de Epistelkant; De subdiaken staat met het kruis aan de Evangeliekant, tegenover de lezenaar; de geestelijken nemen plaats in de kerkbanken.
De diaken plaatst de paaskaars in het midden van het koor op een kleine verhoging en, nadat de celebrant wierook in het wierookvat heeft gedaan, neemt hij het boek en vraagt de zegen aan de celebrant:
Wil, Heer, uw zegen schenken.
En de celebrant zegent hem aldus:
De Heer zij in uw hart en op uw lippen, opdat gij waardig en passend zijn Paasboodschap moogt verkondigen. In de naam van de Vader en de Zoon ✝ en de Heilige Geest.
De diaken antwoordt:
Amen.
_`
(De priester plaatst de paaskaars in het midden van het koor op een kleine verhoging en keert terug naar het altaar; het kruisbeeld staat aan de kant van het Evangelie, tegenover de lezenaar. De andere dienaren gaan elders staan.
De priester doet wierook in het wierookvat, pakt het boek en zegt: Geef mij, Heer uw zegen. - Moge de Heer in mijn hart en op mijn lippen zijn, zodat ik waardig en passend zijn Paasboodschap kan verkondigen. Amen.)
Daarna gaat de diaken naar de lezenaar, bedekt met een wit laken, legt het boek erop en bewierookt het; daarna gaat hij rond de paaskaars en bewierookt ook deze.
Vervolgens zingt de diaken de paasverkondiging, waarbij iedereen staat zoals bij het Evangelie. Hij heeft de paaskaars vóór zich, het altaar rechts en de kerkzaal links. Terwijl de paasverkondiging wordt gezongen, is het passend dat de geestelijken en het volk brandende kaarsen dragen.
(Daarna gaat de priester naar de lezenaar, bedekt met een wit laken, legt het boek erop en bewierookt het; daarna gaat hij rond de paaskaars en bewierookt ook deze.
Vervolgens zingt of leest de priester zelf de paasverkondiging, waarbij iedereen staat zoals bij het Evangelie. Hij heeft de paaskaars vóór zich, het altaar rechts en de kerkzaal links. Terwijl de Paasverkondiging wordt gezongen, is het passend dat de geestelijken en het volk brandende kaarsen dragen.)
V
Laat nu de hemelse engelenscharen juichen. Laat de goddelijke geheimen in luide jubel weerklank vinden. Laat bij de overwinning van zulk een Koning de heilstrompet schallen. Dat ook de aarde, door zulk een licht overstraald, zich verheuge, en dat zij in het licht van de glans van de eeuwige Koning zich bewust worde, dat van de gehele aarde de duisternis geweken is. Dat ook onze Moeder, de heilige Kerk, vol vreugde zij, nu zij getooid is met de stralen van zulk een licht, en dit gebouw dreune van de machtige stemmen der scharen. Daarom, dierbare broeders, die hier aanwezig zijt in de wondere helderheid van dit heilige licht, roept samen met mij, bid ik u, de goedertierenheid van de almachtige God af. Opdat Hij, die zich gewaardigd heeft mij, zonder enige verdienste van mijn kant, onder het getal der Levieten op te nemen, over mij de klaarheid van zijn licht uitstorte en de lofzang op deze kaars volmaakt laat zingen. Door onze Heer Jezus Christus, zijn Zoon, die met Hem leeft en heerst in eenheid met de Heilige Geest, God, door alle eeuwen der eeuwen.
R
Amen.
V
De Heer zij met u.
R
En met uw geest.
V
Omhoog de harten.
R
Wij verheffen ze tot de Heer.
V
Laten wij de Heer, onze God, danken.
R
Dat is passend en rechtvaardig.
V
Waarlijk het is passend en rechtvaardig de onzichtbare God, de almachtige Vader, en zijn enige Zoon, onze Heer Jezus Christus, met alle vurigheid van geest en hart en ook door middel van de zang luide te bezingen. Hij toch heeft voor ons bij de eeuwige Vader de schuld van Adam afgelost en met zijn hartebloed de schuldbrief van de oude zonde uitgewist. Want dit is het Paasfeest, waarop het ware Lam geslacht wordt, welks bloed de deurposten van de gelovigen heiligt. Dit is de nacht, waarin Gij eens onze vaderen, de zonen van Israël, uit Egypte hebt weggevoerd en de Rode Zee droogvoets hebt doen oversteken. Dit is de nacht, waarin de lichtende wolkkolom het duister van de zonde heeft verdreven. Dit is de nacht, die nu over de gehele wereld hen, die in Christus geloven, doet terugkomen van de ondeugden van de wereld en het duister der zonde, in genade herstelt en doet delen in de heiligheid. Dit is de nacht, waarin Christus de boeien van de zonde heeft verbroken en als overwinnaar van de doden is opgestaan. Niets baatte ons immers onze geboorte, als de Verlossing ons niet eerst begunstigd had. O, hoe wondervol is de afdaling van uw liefde jegens ons. O onwaardeerbare liefdesuiting; om de slaaf vrij te kopen hebt Gij uw Zoon overgeleverd. O ja, hoe noodzakelijk was de zonde van Adam, die door Christus' dood werd uitgewist. O gelukkige schuld, die zulk een en zo'n grote Verlosser mocht hebben. O waarlijk gelukkige nacht, die alleen de tijd en het ogenblik mocht kennen, waarop Christus uit de onderwereld opstond! Dit is de nacht, waarover geschreven staat: En de nacht zal licht zijn als de dag. En de nacht zelfs zal mij verlichten in mijn geneugten. De heiligheid van deze nacht verdrijft dus de zonde, wast de schuld af, geeft de gevallenen de onschuld terug en de bedroefden vreugde, verdrijft de haat, maakt allen eensgezind en doet de machten buigen.
Aanvaard dan, heilige Vader, in deze genadevolle nacht het avondoffer van deze wierook, dat de heilige Kerk U brengt door de hand van haar dienaren in de plechtige offerande van deze kaars, een werkstuk der bijen. Voorwaar, nu kennen wij de betekenis van deze zuil, die de rossige vlam nu God ter ere gaat ontsteken. En al is de vlam verdeeld in verschillende delen, toch ondervindt hij van het meedelen van zijn licht geen schade. Want hij wordt gevoed door de smeltende was, die moeder de bij heeft voortgebracht als bestanddeel van deze kostbare fakkel. O waarlijk gelukkige nacht, die de Egyptenaren beroofd heeft, en de Hebreën verrijkt! De nacht waarin de hemel met de aarde, het goddelijke met het menselijke in verbinding treedt.
Wij bidden U dan, Heer, dat deze kaars, ter ere van uw Naam gewijd om het duister van deze nacht te verdrijven, onverminderd blijve branden. En moge hij, aanvaard door U, als een zoete geur zijn licht met de hemellichten mengen. Laat de morgenster hem nog brandend vinden. Die morgenster bedoel ik, die nooit ondergaat. Die, weergekeerd van de doden, helder oplicht voor de mensheid. Wij bidden U dus, Heer, dat Gij ons, uw dienaren, en de gehele geestelijkheid en het vrome volk met onze heilige Vader, Paus N., en onze Bisschop N. rustige dagen laat beleven en dat Gij U gewaardigt in deze vreugdevolle Paastijd ons onder uw bestendige bescherming te besturen, te regeren en te bewaren. Richt ook uw blikken op hen, die de bestuursmacht over ons uitoefenen. Doe hen door een onuitsprekelijke weldaad van uw liefde en erbarming, zinnen op gerechtigheid en vrede, opdat zij met geheel uw volk na de aardse beslommeringen het hemels vaderland mogen bereiken. Door dezelfde Jezus Christus, uw Zoon, onze Heer, die met U leeft en heerst in eenheid met de Heilige Geest, God, door alle eeuwen der eeuwen.
R
Amen.
Lectiones (Readings)
Latin
Lectiones (Readings)
Post præconium paschale, diaconus, ! depositis paramentis albis, assumit violacea, ! et vadit ad celebrantem.
(Post præconium paschale, sacerdos ! deponit dalmaticam et stolam albi coloris, ! et, indutus iterum stola et pluviali violaceis, ! redit ad legile.)
Postea leguntur lectiones, sine titulo, ! nec in earum fine respondetur Deo gratias. ! Leguntur vero a lectore, in medio chori, ! ante cereum benedictum, ita quidem ut ! lector habeat a dextris altare, a sinistris ! aulam ecclesiæ. Celebrans et ministri, clerus ! et populus, sedentes auscultant.
(Postea leguntur lectiones, sine titulo, ! nec in earum fine respondetur Deo gratias. ! Leguntur vero a sacerdote, in medio chori, ! ante cereum benedictum, ita quidem ut sacerdos ! habeat a dextris altare, a sinistris ! aulam ecclesiæ. Ministrantes et populus sedentes ! auscultant.
Si vero adsit clericus lector, omnia peraguntur, ! ut supra.)
In fine lectionis, vel post canticum, ! dicuntur orationes hoc modo: omnes surgunt; ! celebrans dicit Orémus, diaconus ! Flectámus genua, et omnes, una cum ipso ! celebrante, flexis genibus, per aliquod temporis ! spatium in silentio orant; dicto a diacono ! Leváte, omnes surgunt, et celebrans ! dicit orationem, in tono feriali, et iunctis ! manibus.
(In fine lectionis, vel post canticum, ! dicuntur orationes hoc modo: omnes surgunt; ! sacerdos, stans ante legile, dicit: Orémus. ! Flectámus genua, et omnes, una cum ipso sacerdote, ! flexis genibus, per aliquod temporis ! spatium in silentio orant; dicto a sacerdote ! Leváte, omnes surgunt, et ipse dicit orationem, ! in tono feriali, et iunctis manibus.)
Leguntur vero quatuor sequentes lectiones, ! cum suis canticis, et orationibus.
Lectio prima
Gen. 1:1-31; 2:1-2
In princípio creávit Deus cælum et terram. Terra áutem erat inánis et vácua, et ténebræ erant super fáciem abýssi: et Spíritus Dei ferebátur super aquas. Dixítque Deus: Fiat lux. Et facta est lux. Et vidit Deus lucem quod esset bona: et divísit lucem a ténebris. Appellavítque lucem Diem, et ténebras Noctem: factúmque est véspere et mane, dies unus. Dixit quoque Deus: Fiat firmaméntum in médio aquárum: et dívidat aquas ab aquis. Et fecit Deus firmaméntum, divisítque aquas quæ erant sub firmaménto, ab his quæ erant super firmaméntum. Et factum est ita. Vocávit Deus firmaméntum Cælum: et factum est véspere et mane, dies secúndus. Dixit vero Deus: Congregéntur aquæ, quæ sub cælo sunt, in locum unum: et appáreat árida. Et factum est ita. Et vocávit Deus aridam, Terram, congregationísque aquárum appellávit Mária. Et vidit Deus quod esset bonum. Et ait: Gérminet terra herbam viréntem, et faciéntem semen, et lignum pomíferum fáciens fructum iuxta genus suum, cuius semen in semetípso sit super terram. Et factum est ita. Et prótulit terra herbam viréntem, et faciéntem semen iuxta genus suum, lignúmque fáciens fructum, et habens unumquódque seméntem secúndum spéciem suam. Et vidit Deus quod esset bonum. Et factum est véspere et mane, dies tértius. Dixit áutem Deus: Fiant luminária in firmaménto cæli, et dívidant diem ac noctem, et sint in signa et témpora, et dies et annos: ut lúminent terram. Et factum est ita. Fecítque Deus duo luminária magna: luminária maius, ut præésset diéi, et lumináre minus, ut præésset nocti: et stellas. Et pósuit eas in firmaménto cæli, ut lucérent super terram, et præéssent diéi ac nocti, et divíderent lucem ac ténebras. Et vidit Deus quod esset bonum. Et factum est véspere et mane, dies quartus. Dixit étiam Deus: Prodúcant aquæ réptile ánimæ vivéntis, et volátile super terram sub firmaménto cæli. Creavítque Deus cete grándia, et omnem ánimam vivéntem atque motábilem, quam prodúxerant aquæ in spécies suas, et omne volátile secúndum genus suum. Et vidit Deus quod esset bonum. Benedixítque eis, dicens: Créscite, et multiplicámini, et repléte aquas maris: avésque multiplicéntur super terram. Et factum est véspere et mane, dies quintus. Dixit quoque Deus: Prodúcat terra ánimam vivéntem in génere suo: iuménta, et reptília, et béstias terræ secúndum spécies suas. Factúmque est ita. Et fecit Deus quod esset bonum, et ait: Faciámus hóminem ad imáginem et similitúdinem nostram: et præsit píscibus maris, et volatílibus cæli, et béstiis, universáeque terræ, omníque réptili quod movétur in terra. Et creávit Deus hóminem ad imáginem suam: ad imáginem Dei creávit illum, másculum et féminam creávit eos. Benedixítque illis Deus, et ait: Créscite et multiplicámini, et repléte terram, et subjícite eam, et dominámini píscibus maris, et volatílibus cæli, et univérsis animántibus, quæ movéntur super terram. Dixítque Deus: Ecce dedi vobis omnem herbam afferéntem semen super terram, et univérsa ligna quæ habent in semetípsis seméntum géneris sui, ut sint vobis in escam: et cunctis animántibus terræ, omníque vólucri cæli, et univérsis, quæ movéntur in terra, et in quibus est ánima vivens, ut hábeant ad vescéndum. Et factum est ita. Vidítque Deus cuncta quæ fécerat: et erant valde bona. Et factum est véspere et mane, dies sextus. Igitur perfécti sunt cæli et terra, et omnis ornátus eórum. Complevítque Deus die séptimo opus suum quod fécerat: et requiévit die séptimo ab univérso ópere quod patrárat.
_`
V
Orémus.
V
Flectámus génua.
R
Leváte.
Deus, qui mirabíliter creásti hóminem, et mirabílius redemísti: da nobis, quǽsumus, contra oblectaménta peccáti, mentis ratióne persístere; ut mereámur ad ætérna gáudia perveníre.
Lectio secunda
Exod 14:24-31; 15:1
In diébus illis: Factum est in vigília matutína, et ecce respíciens Dóminus super castra Ægyptiórum per colúmnam ignis et nubis, interfécit exércitum eórum: et subvértit rotas cúrruum, ferebantúrque in profúndum. Dixérunt ergo Ægýptii: Fugiámus Israëlem: Dóminus enim pugnat pro eis contra nos. Et ait Dóminus ad Móysen: Exténde manum tuam super mare, ut revertántur aquæ ad Ægýptios super currus et équites eórum. Cumque extendísset Móyses manum contra mare, revérsum est primo dilúculo ad priórem locum: fugientibúsque Ægýptiis occurrérunt aquæ, et invólvit eos Dóminus in médiis flúctibus. Reversáeque sunt aquæ, et operuérunt currus et équites cuncti exércitus Pharaónis, qui sequéntes ingréssi fúerant mare: nec unus quidem supérfuit ex eis. Fílii áutem Israël perrexérunt per médium sicci maris, et aquæ eis erant quasi pro muro a dextris et a sinístris: liberavítque Dóminus in die illa Israël de manu Ægyptiórum. Et vidérunt Ægýptios mórtuos super littus maris, et manum magnam. quam exercúerat Dóminus contra eos: timuítque pópulus Dóminum, et credidérunt Dómino, et Móysi servo eius. Tunc cécinit Móyses, et fílii Israël carmen hoc Dómino, et dixérunt:
_`
Canticum
Exod 15:1-2
Cantémus Dómino: glorióse enim honorificátus est: equum et ascensórum proiécit in mare: adiútor, et protéctor factus est mihi in salútem.
V
Hic Deus meus, et honorificábo eum: Deus patris mei, et exaltábo eum.
V
Dóminus cónterens bella: Dóminus nomen est illi.
_`
V
Orémus.
V
Flectámus génua.
R
Leváte.
Deus, cuius antíqua mirácula étiam nostris sǽculis coruscáre sentímus: dum quod uni pópulo, a persecutióne Ægyptíaca liberándo, déxteræ tuæ poténtia contulísti, id in salútem géntium per aquam regeneratiónis operáris: præsta; ut in Abrahæ fílios, et in Israelíticam dignitátem, totíus mundi tránseat plenitúdo.
Lectio tertia
Isa 4:2-6
In die illa erit germen Dómini in magnificéntia, et glória, et fructus terræ sublímis, et exultátio his, qui salváti fúerint de Israël. Et erit: Omnis qui relíctus fúerit in Sion, et resíduus in Ierúsalem, sanctus vocábitur, omnis qui scriptus est in vita in Ierúsalem. Si ablúerit Dóminus sordes filiárum Sion, et sánguinem Ierúsalem láverit de médio eius, in spíritu iudícii, et spíritu ardóris. Et creábit Dóminus super omnem locum montis Sion, et ubi invocátus est, nubem per diem, et fumum, et splendórem ignis flammántis in nocte: super omnem enim glóriam protéctio. Et tabernáculum erit in umbráculum diéi ab æstu, et in securitátem, et absconsiónem a túrbine, et a plúvia.
_`
Canticum
Isa 5:1-2
Vínea facta est dilécto in cornu, in loco úberi.
V
Et macériam circúmdedit, et circumfodit: et plantávit víneam Sorec: et ædificávit turrim in médio eius.
V
Et tórcular fodit in ea: vínea enim Dómini Sábaoth, domus Israël est.
_`
V
Orémus.
V
Flectámus génua.
R
Leváte.
Deus, qui in ómnibus Ecclésiæ tuæ fíliis sanctórum prophetárum voce manifestásti, in omni loco dominatiónis tuæ, satórem te bonórum séminum, et electórum pálmitum esse cultórem: tríbue pópulis tuis, qui et vineárum apud te nómine censéntur, et ségetum; ut, spinárum et tribulórum squalóre resecáto, digna efficiántur fruge fecúndi.
Lectio quarta
Deut 31:22-30
In diébus illis: Scripsit ergo Móyses cánticum et dócuit fílios Israël. Præcepítque Dóminus Iósue fílio Nun et ait: Confortáre, et esto robústus: tu enim introdúces fílios Israël in terram, quam pollícitus sum, et ego ero tecum. Postquam ergo scripsit Moses verba legis huius in volúmine, atque conplévit: præcépit Levítis, qui portábant arcam fœ́deris Dómini dicens: Tóllite librum istum, et pónite eum in látere arcæ fœ́deris Dómini Dei vestri: ut sit ibi contra te in testimónium. Ego enim scio contentiónem tuam, et cervícem tuam duríssimam. Adhuc vivénte me, et ingrediénte vobíscum, semper contentióse egístis contra Dóminum: quanto magis cum mórtuus fúero? Congregáte ad me omnes maióres natu per tribus vestras, atque doctóres, et loquar audiéntibus eis sermónes istos, et invocábo contra eos cælum et terram. Novi enim quod post mortem meam iníque agétis, et declinábitis cito de via, quam præcépi vobis: et occúrrent vobis mala in extrémo témpore, quando fecéritis malum in conspéctu Dómini, ut irritétis eum per ópera mánuum vestrárum. Locútus est ergo Móyses, audiénte univérso cœtu Israël, verba cárminis huius, et ad finem usque conplévit:
_`
Canticum
Deut. 32:1-4
Atténde, cælum, et loquar: et áudiat terra verba ex ore meo.
V
Exspectétur sicut plúvia elóquium meum: et descéndant sicut ros verba mea, sicut imber super grámina.
V
Et sicut nix super fænum: quia nomen Dómini invocábo.
V
Date magnitúdinem Deo nostro: Deus, vera ópera eius, et omnes viæ eius iudícia.
V
Deus fidélis, in quo non est iníquitas: iustus et sanctus Dóminus.
_`
V
Orémus.
V
Flectámus génua.
R
Leváte.
Deus, celsitúdo humílium et fortitúdo rectórum, qui per sanctum Móysen púerum tuum, ita erudíre pópulum tuum sacri cárminis tui decantatióne voluísti, ut illa legis iterátio fíeret étiam nostra diréctio: excíta in omnem iustificatárum géntium plenitúdinem poténtiam tuam, et da lætítiam, mitigándo terrórem; ut, ómnium peccátis tua remissióne delétis, quod denuntiátum est in ultiónem, tránseat in salútem.
Nederlands
Lectiones (Readings)
Na de paasverkondiging legt de diaken zijn witte gewaad af, trekt het paarse gewaad aan en gaat naar de celebrant.
(Na de paasverkondiging legt de priester zijn dalmatiek en zijn witte gewaad af, waarna hij, met het paarse gewaad en de mantel weer aan, terugkeert naar de lezenaar.)
Daarna worden de lessen voorgelezen, zonder titel, en aan het eind is er geen antwoord: "God zij dank." Ze worden door de lector gelezen in het midden van het koor, voor een gewijde kaars, zodat de lector het altaar aan zijn rechterhand heeft en de kerkzaal aan zijn linkerhand. De celebrant en de dienaren, de geestelijken en het volk zitten en luisteren.
(Daarna worden de lessen voorgelezen, zonder titel, en aan het eind is er geen antwoord: "God zij dank." Ze worden door de priester gelezen in het midden van het koor, voor een gewijde kaars, zodat de priester het altaar aan zijn rechterhand heeft en de kerkzaal aan zijn linkerhand. De dienaren en het volk zitten en luisteren.
Indien de lezer echter een geestelijke is, verloopt alles zoals hierboven beschreven.)
Aan het einde van de les, of na het lied, worden de gebeden als volgt uitgesproken: Allen staan op. De celebrant zegt: "Laten we bidden." De diaken zegt: "Buigen wij de knieën." En allen, samen met de celebrant zelf, knielen neer en bidden ze een tijdje in stilte. Wanneer de diaken zegt: "Staat op", staan allen op en de celebrant bidt het gebed met gevouwen handen.
(Aan het einde van de les, of na het lied, worden de gebeden als volgt uitgesproken: Allen staan op. De priester, staand voor de lessenaar, zegt: "Laten we bidden. Buigen wij de knieën." En allen, samen met de priester zelf, knielen neer en bidden een tijdje in stilte. Wanneer de priester zegt "Staat op", staan allen op en bidt hij zelf het gebed met gevouwen handen.)
De volgende vier lessen worden gelezen, met de bijbehorende lofzangen en gebeden.
Lectio prima
Gen. 1:1-31; 2:1-2
In het begin schiep God hemel en aarde. De aarde echter was vormeloos en ledig, en duisternis lag over de afgrond en de Geest van God zweefde over de wateren. En God zeide: Dat het licht worde. En het werd licht. En God zag dat het licht goed was, en Hij scheidde het licht af van de duisternis. En Hij noemde het licht dag, en de duisternis nacht, en het werd avond en morgen, de eerste dag. Weer sprak God: Dat er een uitspansel worde in het midden van de wateren en dat het water van wateren scheide. En God maakte het uitspansel en scheidde de wateren, die onder het uitspansel waren van die, welke boven het uitspansel waren. En zo geschiedde het. En God noemde het uitspansel hemel; en het werd avond en morgen: de tweede dag. God zeide dan: Dat de wateren, die onder de hemel zijn, zich verzamelen op één plaats; en dat het droge te voorschijn kome. En zo geschiedde het. En God noemde het droge: aarde, en de verzamelde wateren noemde Hij: zee. En God zag dat het goed was. En Hij sprak: Dat de aarde groen worde en zaaddragend gewas voortbrenge en vruchtbomen, die volgens hun soort vrucht voortbrengen waarin zaad zij op de aarde. En zo geschiedde het. En de aarde bracht een groenwordend gras voort dat zaad droeg volgens zijn soort en bomen, die vruchten gaven en zaad voortbrachten, elk volgens zijn soort. En God zag dat het goed was. En het werd avond en morgen, de derde dag. Dan zeide God: Dat er lichten ontstaan aan het uitspansel van de hemel en dat zij de dag en de nacht scheiden en dat zij tot teken zijn en tot tijdstippen en tot dagen en tot jaren, opdat zij schijnen in het uitspansel van de hemel en de aarde verlichten. En zo geschiedde het. En God maakte de twee grote lichten, het grootste licht om de dag te beheersen en het mindere licht om de nacht te beheersen, en de sterren. En Hij plaatste ze in het uitspansel van de hemel om over de aarde te schijnen en de dag en de nacht te beheersen en het licht en de duisternis te scheiden. En God zag dat het goed was. En het werd avond en morgen, de vierde dag. Dan zeide God: Dat de wateren levende, kruipende dieren voortbrengen en gevogelte op de aarde onder het uitspansel van de hemel. En God schiep ook de grote zeegedrochten en alle levend en zich bewegend gedierte, dat de wateren voortbrachten in hun soorten en alle gevogelte in zijn soort. En God zag dat het goed was. En Hij zegende hen, zeggende: Groeit en vermenigvuldigt en vervult de wateren van de zee, en dat de vogelen zich vermenigvuldigen op aarde. En het werd avond en morgen: de vijfde dag. Dan zeide God: Dat de aarde levend gedierte voortbrenge, elk naar zijn soort; tamme en kruipende dieren en de beesten van de aarde volgens hun soort. En zo geschiedde het. En God maakte de beesten van de aarde volgens hun soort en de tamme en de kruipende dieren van de aarde in hun soort. En God zag dat het goed was en sprak: Maken wij de mens naar ons beeld en gelijkenis: en dat hij heerse over de vissen van de zee en over de vogelen in de lucht en over de beesten en over de ganse aarde en over alle kruipend gedierte, dat zich op de aarde beweegt. En God schiep de mens naar zijn beeld, Hij schiep hen naar het beeld van God, als man en vrouw schiep Hij hen. En God zegende hen en sprak: Groeit en vermenigvuldigt u en vervult de aarde en onderwerpt ze en weest meester over de vissen van de zee en over de vogelen in de lucht en over alle dieren, die zich bewegen op de aarde. En God zeide: Zie, Ik geef u alle gewas dat zaad draagt op de aarde en alle bomen, die in zich het zaad hebben van hun soort, opdat zij u tot voedsel dienen; en aan alle dieren van de aarde en aan alle gevogelte in de lucht en aan alles wat zich beweegt op de aarde en dat leven heeft, opdat zij te eten hebben. En zo geschiedde het. En God zag alles wat Hij gemaakt had en dat het zeer goed was. En het werd avond en morgen, de zesde dag. Zo werden voltooid de hemel, en de aarde en al hun versierselen. En de zevende dag volmaakte God zijn werk dat Hij gemaakt had en Hij rustte op de zevende dag van alle werk dat Hij gemaakt had.
_`
V
Laat ons bidden.
V
Maken wij een kniebuiging.
R
Staat op.
God, Gij hebt de mens wonderbaar geschapen en nog wonderbaarder verlost. Wij vragen U, zorg dat wij aan de verlokking der zonden weerstaan door aan de richtlijnen van de geest vast te houden, opdat wij tot de eeuwige vreugde mogen geraken.
Lectio secunda
Exod 14:24-31; 15:1
In die dagen was de morgenwake reeds aangebroken en zie, neerziend door de vuur- en wolkzuil op het kamp van de Egyptenaren, versloeg de Heer hun leger, en kantelde de wielen van de wagens om en zij vielen in de diepte. De Egyptenaren zeiden dan: Vluchten wij voor Israël; want de Heer strijdt met hen tegen ons. En de Heer sprak tot Mozes: Strek uw hand uit over de zee, opdat de wateren terugkeren naar de Egyptenaren, over hun wagens en ruiters. En toen Mozes de hand naar de zee had uitgestrekt, keerde zij, bij de eerste morgenschemering tot de vroegere plaats terug, en de wateren kwamen de vluchtende Egyptenaren tegemoet, en de Heer bedolf hen in het midden van de golven. En de wateren keerden terug en bedekten de wagens en de ruiters van het ganse leger van Pharao, die, hen vervolgend, de zee waren ingegaan, en niet één zelfs van hen bleef over. De kinderen van Israël trokken voort door het midden van de droge zee, en de wateren waren hun als een muur, rechts en links; en op die dag bevrijdde de Heer Israël uit de hand van de Egyptenaren. En zij zagen de Egytenaren dood op de oever van de zee, en de machtige hand die de Heer tegen hen had gebruikt; en het volk vreesde de Heer en zij geloofden in de Heer en in Mozes, zijn dienaar. Toen zongen Mozes en de kinderen van Israël dit lied voor de Heer en zeiden:
_`
Canticum
Exod 15:1-2
Laat ons zingen voor de Heer, want in roem heeft Hij zich eer verschaft. Paard en ruiter wierp Hij in zee. Hij is mijn Helper en Beschermer geworden tot mijn redding.
V
Hij is mijn God en Hem zal ik eren. God van mijn vader, Hem zal ik verheerlijken.
V
De Heer schakelt de oorlog uit. Heer is zijn naam.
_`
V
Laat ons bidden.
V
Maken wij een kniebuiging.
R
Staat op.
God, wij ondervinden, dat uw wonderen uit vroeger dagen, ook nog in onze tijd uitschitteren, want wat Gij aan één volk door uw machtige hand hebt verricht, door het te onttrekken aan de vervolging der Egyptenaren, verricht Gij nu tot heil van alle volkeren door het water van de wedergeboorte. Wil de mensen op het hele wereldrond omvormen tot kinderen van Abraham en de waardigheid van kinderen van Israël.
Lectio tertia
Isa 4:2-6
Op die dag zal de spruit van de Heer in luister zijn en in heerlijkheid en de vrucht van de aarde verheven en een jubel voor hen uit Israël, die gered zullen zijn. En het zal zijn: Wie achtergebleven is in Sion en verblijft in Jeruzalem, zal heilig worden genoemd, wie tot het leven opgeschreven is in Jeruzalem; als de Heer de onreinheden van Sions dochters zal hebben afgewassen, en het bloed van Jeruzalem weggevaagd uit zijn midden door de geest van gerechtigheid en de geest van vurigheid, dan zal de Heer scheppen over alle plaats van de berg Sion en waar Hij aangeroepen wordt, een wolk en rook overdag en glans van vlammend vuur in de nacht, want over de ganse heerlijkheid zal beschutting zijn. En bij dag zal er een tent zijn tot schaduw tegen de hitte en tot beveiliging voor onweder en regen.
_`
Canticum
Isa 5:1-2
Een wijngaard viel mijn beminde ten deel, op een heuvel, een vruchtbare plaats.
V
Hij bouwde er een muur omheen en sloot hem in een gracht, en hij beplantte hem met stekken uit Sorec en bouwde een toren in het midden.
V
En hij kapte er een wijnpers in uit, want een wijngaard van de Heer der heerscharen is het huis van Israël.
_`
V
Laat ons bidden.
V
Maken wij een kniebuiging.
R
Staat op.
God, Gij hebt door de stem van de heilige profeten verkondigd, dat Gij in de harten van alle kinderen van uw Kerk, overal waar Gij heerst, Zaaier zijt van het goede zaad en Verzorger van de uitgelezen ranken. Wil uit uw volkeren, die bij U de naam dragen van wijnstok en zaadveld, het onkruid van distels en doornen uitroeien en hen in overvloed volwaardige vruchten doen dragen.
Lectio quarta
Deut 31:22-30
In die dagen schreef Mozes een lied en leerde het aan de kinderen van Israël. En de Heer gaf bevel aan Josue, de zoon van Nun, en sprak: Wees moedig en sterk, want gij zult de kinderen van Israël binnenleiden in het land, dat Ik heb beloofd en Ik zal met u zijn. Nadat Mozes de woorden van deze wet in een boek geschreven had en voltooid, gaf hij bevel aan de Levieten, die de Ark van het Verbond van de Heer droegen, en zeide: Neemt dit boek en legt het terzijde van de Ark van het Verbond van de Heer uw God, opdat het daar tegen u tot getuigenis diene. Want ik ken uw weerspannigheid en uw stijfhoofdigheid. Nog bij mijn leven en terwijl ik met u verkeerde, hebt gij altijd weerspannig gehandeld tegen de Heer, hoeveel meer als ik zal gestorven zijn. Verzamelt bij mij al de oudsten van uw stammen en de leraars, en ik zal ten aanhore van hen deze woorden spreken en tegen hen de hemel en de aarde oproepen. Want ik weet, dat gij na mijn dood slecht zult handelen en spoedig van de weg zult afwijken die ik u voorgeschreven heb, en rampen zullen u overkomen in de laatste tijd, wanneer gij kwaad doet voor het aanschijn van de Heer, zodat gij Hem vergramt door de werken van uw handen. Mozes sprak dan ten aanhore van de ganse vergadering van Israël, de woorden van dit lied en voltooide het tot het einde toe.
_`
Canticum
Deut. 32:1-4
Hoor hemel, want ik ga spreken. Aarde, luister naar de woorden van mijn mond.
V
Smacht naar mijn woorden als naar regen, en dat mijn woorden als dauw neerdalen, als regen over het gewas.
V
En als sneeuw op het gras, want de Naam des Heren zal ik aanroepen.
V
Geeft eer aan onze God. God is Hij, volmaakt in zijn werken, en al zijn wegen zijn gerechtig.
V
God is getrouw. In Hem is geen onoprechtheid. Gerechtig en heilig is de Heer.
_`
V
Laat ons bidden.
V
Maken wij een kniebuiging.
R
Staat op.
God, verheffing van de nederigen en kracht van de gerechtigen, Gij hebt door uw heilige dienaar Mozes uw volk zo willen onderrichten door het zingen van uw heilige lofzang, dat die hernieuwde verkondiging van uw wet ook voor ons een richtsnoer zou worden. Doe uw macht gelden over al de gerechtvaardigde volkeren en geef vreugde door de verschrikking te matigen. Dan zal, als Gij alle zonden in uw vergiffenis laat ondergaan, wat als wraak werd aangekondigd voor ons in heil verkeren.
Benedictio Aquae Baptismalis
Latin
Benedictio Aquae Baptismalis
Dum cantantur Litaniæ Sanctorum, vas aquæ baptismalis benedicendæ, et ! cetera omnia quæ ad benedictionem requiruntur, præparantur in medio ! chori, versus latus Epistolæ, in conspectu fidelium. Vas aquæ ! benedicendæ convenienter ornari decet.
In benedicenda aqua baptismali celebrans, stans coram populo, ante ! se habeat vas aquæ baptismalis benedicendæ, a dextris cereum ! benedictum, a sinistris alium subdiaconum, vel clericum, seu ! ministrantem, stantem cum cruce. Celebrans, iunctis manibus, in tono ! feriali dicit:
V
Orémus.
Omnípotens sempitérne Deus, adésto magnæ pietátis tuæ mystériis, adésto sacraméntis: et ad recreándos novos pópulos, quos tibi fons baptismátis párturit, spíritum adoptiónis emítte ; ut, quod nostræ humilitátis geréndum est ministério, virtútis tuæ impleátur efféctu. Per Dóminum nostrum Iesum Christum, Fílium tuum: Qui tecum vivit et regnat in unitáte Spíritus Sancti Deus:
Elevans vocem in modum præfationis, prosequitur iunctis manibus:
V
Per ómnia sǽcula sæculórum.
R
Amen.
V
Dóminus vobíscum.
R
Et cum spíritu tuo.
V
Sursum corda.
R
Habémus ad Dóminum.
V
Grátias agámus Dómino Deo nostro.
R
Dignum et iustum est.
V
Vere dignum et iustum est, æquum et salutare, nos tibi semper et ubique gratias agere, Domine, sancte Pater, omnipotens æterne Deus: qui invisibili potentia, sacramentorum tuorum mirabiliter operaris effectum: et licet nos tantis mysteriis exsequendis simus indigni: tu tamen gratiæ tuæ dona non deserens, etiam ad nostras preces aures tuæ pietatis inclinas. Deus, cuius Spiritus super aquas inter ipsa munda primordia ferebatur: ut iam tunc virtutem sanctificationis, aquarum natura conciperet. Deus, qui nocentis mundi crimina per aquas abluens, regenerationis speciem in ipsa diluvii effusione signasti: ut, unius eiusdemque elementi mysterio, et finis esset vitiis, et origo virtutibus. Respice, Domine, in faciem Ecclesiæ tuæ, et multiplica in ea regenerationes tuas, qui gratiæ tuæ affluentis impetu lætificas civitatem tuam: fontemque baptismatis aperis toto orbe terrarum gentibus innovandis: ut, tuæ maiestatis imperio, sumat Unigeniti tui gratiam de Spiritu Sancto.
Hic celebrans in modum crucis aquam dividit manu extensa, ! quam statim linteo extergit, dicens:
V
Qui hanc aquam, regenerándis homínibus præparátam, arcána sui núminis admixtióne fecúndet: ut, sanctificatióne concépta, ab immaculáto divíni fontis útero, in novam renáta creatúram, progénies cæléstis emérgat: et quos aut sexus in córpore, aut ætas discérnit in témpore, omnes in unam páriat grátia mater infántiam. Procul ergo hinc, iubénte te, Dómine, omnis spíritus immúndus abscédat: procul tota nequítia diabólicæ fráudis absístat. Nihil hoc loci hábeat contráriæ virtútis admíxtio: non insidiándo circúmvolet: non laténdo subrépat: non inficiéndo corrúmpat.
Aquam manu tangit.
V
Sit hæc sancta et ínnocens creatúra, líbera ab omni impugnatóris incúrsu, et totíus nequítiæ purgáta discéssu. Sit fons vivus, aqua regénerans, unda puríficans: ut omnes hoc lavácro salutífero diluéndi, operánte in eis Spíritu Sancto, perféctæ purgatiónis indulgéntiam consequántur.
Facit crucem super aquam, dicens:
V
Unde benedíco te, creatúra aquæ, per Deum ✝ vivum, per Deum ✝ verum, per Deum ✝ sanctum: per Deum, qui te, in princípio, verbo separávit ab árida: cuius Spíritus super te ferebátur.
Hic manu aquam dividit, et effundit eam versus quatuor mundi partes, dicens:
V
Qui te paradísi fonte manáre fecit, et in quátuor flumínibus totam terram rigáre præcépit. Qui te in desérto amáram, suavitáte índita, fecit esse potábilem, et sitiénti pópulo de petra prodúxit. Bene ✝ dico te et per Iesum Christum Fílium eius únicum, Dóminum nostrum: qui te in Cana Galilææ signo admirábili, sua poténtia convértit in vinum. Qui pédibus super te ambulávit: et a Ioánne in Iordáne in te baptizátus est. Qui te una cum sánguine de látere suo prodúxit: et discípulis suis iussit, ut credéntes baptizaréntur in te, dicens: Ite, docéte omnes gentes, baptizántes eos in nómine Patris, et Fílii, et Spíritus Sancti.
Mutat vocem, et prosequitur recto tono:
Hæc nobis præcépta servántibus tu, Deus omnípotens, clemens adésto: tu benígnus aspíra.
Halat ter in aquam in modum crucis, dicens:
V
Tu has símplices aquas tuo ore benedícito: ut præter naturálem emundatiónem, quam lavándis possunt adhibére corpóribus, sint étiam purificándis méntibus efficáces.
Hic celebrans paululum demittit cereum in aquam: et resumens tonum præfationis, dicit:
V
Descéndat in hanc plenitúdinem fontis virtus Spíritus Sancti.
Deinde extractum cereum de aqua, iterum profundius mergit, aliquanto ! altius repetens:
V
Descéndat in hanc plenitúdinem fontis virtus Spíritus Sancti.
Postea cereum rursus de aqua ! extractum, tertio immergens usque ad fundum, altiori adhuc voce repetit:
V
Descéndat in hanc plenitúdinem fontis virtus Spíritus Sancti.
Descendat, ut supra. Et deinde sufflans ter in aquam, secundum hanc ! figuram Ψ, prosequitur:
V
Totámque huius aquæ substántiam, regenerándi fecúndet efféctu.
V
Totámque huius aquæ substántiam, regenerándi fecúndet efféctu.
V
Totámque huius aquæ substántiam, regenerándi fecúndet efféctu.
Hic tollitur cereus de aqua, et prosequitur:
V
Hic ómnium peccatórum máculæ deleántur: hic natúra ad imáginem tuam cóndita, et ad honórem sui reformáta princípii, conctis vetustátis squalóribus emundétur: ut omnis homo, sacraméntum hoc regeneratiónis ingréssus, in veræ innocéntiæ novam infántium renascátur.
Sequentia dicit legendo:
Per Dóminum nostrum Iesum Christum Fílium tuum: qui ventúrus est iudicáre vivos et mórtuos, et sǽculum per ignem. R. Amen.
Deinde aliquis clericus, vel ministrans, accipit in vase aliquo de eadem ! aqua, ad aspergendum populum post renovationem promissionum Baptismatis, ! ut infra, dicetur, et ad aspergendum in domibus et aliis locis.
His peractis, celebrans, qui benedicit aquam, infundit de oleo ! catechumenorum in eam in modum crucis, intellegibili voce dicens:
V
Sanctificétur ✝ et fecundétur fons iste Oleo salútis renascéntibus ex eo, in vitam ætérnam.
R
Amen.
Deinde infundit de chrismate, modo quo supra, dicens:
V
Infúsio Chrísmatis Dómini nostri Iesu Christi, et Spíritus Sancti Parácliti, fiat in nómine santæ Trinitátis.
R
Amen.
Postea accipit ambas ampullas dicti olei sancti, et chrismatis, ! et de utroque simul in modum crucis infundendo, dicit:
V
Commíxtio Chrísmatis sanctificatiónis, et Olei unctiónis, et aquæ baptísmatis, páriter fiat in nómine Pa ✝ tris, et Fí ✝ lii, et Spíritus ✝ Sancti.
R
Amen.
Tunc miscet ipsum oleum cum aqua. Si aderunt baptizandi, eos baptizet ! more consueto. Sed, præsertim si plures sint, permittitur cæremonias ! Ritualis romani, quæ ipsam Baptismi collationem præcedunt, id est, in ! Baptismate infantium usque ad verba Credis in Deum (Rituale romanum, ! tit. II, cap. II, n. 17), et in Baptismate adultorum usque ad verba Quis ! vocaris? (Rituale romanum, tit. II, cap. IV, n. 37), eodem mane, tempore ! opportuno, præmittere.
Benedictione peracta, aqua baptismalis defertur processionaliter ad ! fontem, hoc modo: præcedit thuriferarius, sequitur alius subdiaconus, ! vel clericus, cum cruce, et clerus; deinde diaconus cum vase aquæ ! baptismalis, nisi conveniat ipsum ab acolythis portari, et celebrans; ! cereus vero paschalis remanet in suo loco; et interim cantatur sequens
Canticum
Ps 41:2-4
V
Sicut cervus desíderat ad fontes aquárum: ita desíderat ánima mea ad te, Deus.
V
Sitívit ánima mea ad Deum vivum, quando véniam, et apparébo ante fáciem Dei?
V
Fuérunt mihi lácrymæ meæ panes die ac nocte, dum dícitur mihi per síngulos dies: Ubi est Deus tuus?
Aqua baptismali in fontem immissa, celebrans, manibus iunctis et in tono feriali, dicit:
V
Orémus.
Omnípotens sempitérne Deus, réspice propítius ad devotiónem pópuli renascéntis, qui sicut cervus, aquárum tuárum éxpetit fontem: et concéde propítius; ut fídei ipsíus sitis, baptísmatis mystério, ánimam corpúsque sanctíficet. Per Dóminum nostrum Iesum Christum, qui tecum vivit et regnat in unitáte Spíritus Sancti, Deus, per ómnia sǽcula sæculórum.
R
Amen.
Et incensat fontem.
Tunc redeunt omnes in silentio in chorum, et datur initium renovationi ! promissionum Baptismatis.
(Benedictione peracta, aqua baptismalis defertur processionaliter ! ad fontem, hoc modo: præcedit thuriferarius, sequuntur crucifer et ! ministrantes; deinde unus vel plures ministrantium, qui vas aquæ ! baptismalis gestant, et sacerdos; cereus vero paschalis remanet in suo ! loco. Cetera fiunt ut supra.)
Sicubi vero baptisterium exstat ab ecclesia separatum, et ! præferatur benedictionem aquæ baptismalis in ipso baptisterio fieri, ! post invocationem Sancta Trínitas, unus Deus, miserere nobis, ! descenditur ad fontem hoc modo: præcedit clericus cum cereo benedicto, ! sequitur alius subdiaconus cum cruce, vel crucifer, medius inter ! acolythos cum candelabris accensis, deinde clerus per ordinem, demum ! celebrans cum ministris sacris. Cantores vero et populus remanent in ! locis suis, et prosequuntur cantum Litaniarum, repetitis, si opus est, ! invocationibus inde a Sancta María, ora pro nobis. Benedictio aquæ ! baptismalis fit ut supra, his tantum mutatis: dum pergitur ad fontem, ! cantatur canticum Sicut cervus, et celebrans, antequam intret ad ! benedictionem fontis, dicit orationem Omnípotens sempitérne Deus, ! respice propitius; postea procedit ad benedictionem fontis. ! Benedictione peracta, omnes redeunt in silentio in ecclesiam, ! et datur initium renovationi promissionum Baptismatis.
Nederlands
Benedictio Aquae Baptismalis
Tijdens het zingen van de litanie wordt midden in het koor, voor de paaskaars en ten aanschouwe van de gelovigen, een vat met het te wijden doopwater neergezet met alle benodigdheden.
De celebrant doet deze wijding, naar het volk gekeerd, met vóór hem het doopwater en het volk, rechts de gewijde kaars, links een geestelijke of dienaar met het kruis. De celebrant zegt met gevouwen handen:
V
Laat ons bidden.
Almachtige, eeuwige God, laat uw aanwezigheid voelen bij de geheimen van uw grote liefde. Wees tegenwoordig bij uw Sacramenten en zend uw geest van aanneming uit, om nieuwe mensen te herscheppen, die de doopvont U baart, opdat, wat wij in onze onbetekenende bediening gaan verrichten, door uw kracht tot volle uitwerking mag komen. Door onze Heer Jezus Christus, uw Zoon: die met U leeft en heerst in de eenheid van de Heilige Geest, God:
Dan zingt de celebrant op prefatietoon en vervolgt met gevouwen handen:
V
Door alle eeuwen der eeuwen.
R
Amen.
V
De Heer zij met u.
R
En met uw geest.
V
Omhoog de harten.
R
Wij verheffen ze tot de Heer.
V
Laten wij de Heer onze God danken.
R
Dat is passend en rechtvaardig.
V
Waarlijk passend en rechtvaardig is het, billijk en heilzaam, dat wij U altijd en overal danken, Heilige Geest, almachtige Vader, eeuwige God, die op wonderbare wijze met onzichtbare macht uw Sacramenten uitwerking verzekert. En al zijn wij onwaardig zulke verheven geheimen te voltrekken, laat ons uw genadegaven niet ontbreken en leen ook vol liefde het oor aan onze beden. God, uw geest zweefde over de wateren bij het begin van de wereld, opdat toen al het water heiligende kracht zou ontvangen. God, Gij hebt een beeld van wedergeboorte gegeven in de stroom van de zondvloed, toen Gij de misslagen van de schuldige wereld door het water hebt weggewassen, opdat het geheim van een en hetzelfde element het einde zou betekenen van de zondigheid en het begin der deugd. Sla acht, Heer, op het aanschijn van uw Kerk en vermeerder in haar het getal van hen, die in U herboren zijn, Gij, die door de machtige stroom van uw genade uw stad verblijdt, en om volkeren te vernieuwen de bron van het Doopsel over de gehele wereld openstelt, opdat zij op uw machtig bevel de genade van uw enige Zoon ontvange uit de Heilige Geest.
De celebrant verdeelt met uitgestrekte hand het water in kruisvorm, en vervolgt:
V
Dat de Heilige Geest dit water, dat voor de wedergeboorte van de mens bereid is, door de geheimvolle mededeling van zijn goddelijke kracht vruchtbaar make, opdat een hemels kroost, in heiligheid ontvangen, uit de onbevlekte schoot van de goddelijke bron, herboren tot een nieuw leven, te voorschijn trede, en de genade als een moeder opnieuw het leven schenke aan allen, van welk geslacht of leeftijd ook. Verre van hier wijke op uw bevel, o Heer, iedere onreine geest. Verre van hier iedere boze duivelse list. Verre van hier iedere vijandelijke macht, die vol hinderlagen kuipt, bij verrassing binnensluipt, met zijn besmetting verderf zaait.
Hij raakt het water met de hand aan.
V
Moge dit heilig en onschuldig schepsel vrij blijven van iedere vijandige aanval en zuiver zijn door de afwezigheid van iedere ongerechtigheid. Moge het een levengevende bron zijn, herscheppend water, een zuiverende vloed, opdat allen, die zich in dit heilzaam bad gaan wassen, door de werking van de Heilige Geest in hen de genade van een volkomen zuivering mogen verwerven.
Hij maakt drie keer het kruisteken over het water, en vervolgt:
V
Daarom zegen ik u, schepsel water, door de levende ✝ God, de waarachtige ✝ God, de heilige ✝ God, door God, die u in het begin door zijn woord van het droge heeft gescheiden, wiens geest over u zweefde.
Hij verdeelt het water met de hand en sprenkelt het naar de vier windstreken terwijl hij zegt:
V
Die u uit de paradijsbron liet stromen en u bevel gaf in vier stromen de gehele aarde te besproeien. Die u, toen ge bitter waart in de woestijn, zoet en drinkbaar maakte en voor het dorstige volk uit de rots deed ontspringen. Ik zegen u ✝ ook door Jezus Christus, zijn enige Zoon, onze Heer, die u te Cana in Galilea door een wonderteken van zijn macht in wijn veranderde. Die over u gewandeld heeft en door Johannes in de Jordaan met u gedoopt werd. Die u tezamen met bloed uit zijn zijde heeft laten vloeien, en zijn leerlingen bevel heeft gegeven de gelovigen met u te dopen, toen Hij zei: Gaat, onderwijst alle volkeren, en doopt hen in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.
Hij vervolgt op reciteertoon:
Sta ons, nu wij dat gebod onderhouden, almachtige God, genadig bij, en zend genadig over ons uit de adem van uw geest.
Hij blaast drie keer op het water in de vorm van een kruis, en zegt:
V
Zegen met uw adem dit zuivere water, opdat het, behalve de natuurlijke uitwerking, dat het het lichaam van hen, die er zich in wassen, kan reinigen, ook zijn uitwerking doe gevoelen in de zuivering van de harten.
De celebrant laat de kaars een stukje in het water zakken en vervolgt met te zeggen:
V
Dat de kracht van de Heilige Geest neerdale in deze rijkgevulde bron.
Nadat hij de kaars uit het water heeft gehaald, doopt hij die weer erin, maar nu iets dieper, en herhaalt:
V
Dat de kracht van de Heilige Geest neerdale in deze rijkgevulde bron.
Daarna haalt hij de kaars weer uit het water, doopt die voor de derde keer erin, en nu tot op de bodem, en herhaalt:
V
Dat de kracht van de Heilige Geest neerdale in deze rijkgevulde bron.
Terwijl de paaskaars op de bodem rust, blaast hij drie keer op het water in de vorm van de griekse letter Ψ (de beginletter van het woord "psyche," d.i. "levensadem"), en vervolgt:
V
En al dit water bevruchte met de kracht om de wedergeboorte te bewerken.
V
En al dit water bevruchte met de kracht om de wedergeboorte te bewerken.
V
En al dit water bevruchte met de kracht om de wedergeboorte te bewerken.
Hij heft de paaskaars uit het water en zegt:
V
Moge hier de smetten van alle zonden uitgewist worden. Moge hier de natuur, die naar uw beeld geschapen is en tot eer van haar oorsprong is hersteld, gezuiverd worden van alle oude smetten, opdat iedere mens, die dit Sacrament van de wedergeboorte ondergaat, tot een nieuwe jeugd in ware onschuld herboren wordt.
Dan leest hij:
Door onze Heer Jezus Christus, uw Zoon, die zal komen oordelen levenden en doden, en de wereld door het vuur. R. Amen.
Vervolgens doet een geestelijke of een dienaar wat van dit water in een vat om straks, zoals hieronder wordt vermeld, na de hernieuwing der doopbeloften het volk te besprenkelen, en voor de wijding der huizen en andere plaatsen.
Daarna giet de celebrant Olie der geloofsleerlingen in de vorm van een kruis op het water, en zegt luidop:
V
Dat door de Olie des heils ✝ deze doopvont geheiligd mag worden, en bevrucht voor hen, die daaruit tot het eeuwig leven herboren zullen worden.
R
Amen.
Hij giet er enige druppels in van het H. Chrisma en zegt:
V
Moge het Chrisma van onze Heer Jezus Christus en de Heilige Geest, de Vertrooster, zich uitstorten in de naam van de heilige Drieëenheid.
R
Amen.
Daarna neemt hij beide flesjes met de genoemde heilige Olie en het Chrisma, giet wat van beide samen uit in de vorm van een kruis en zegt:
V
Moge het heiligend Chrisma en de zalvende Olie zich ook vermengen met het doopwater, in de naam van de Vader, ✝ en de Zoon ✝ en de Heilige ✝ Geest.
R
Amen.
Vervolgens mengt hij de olie met het water.
Als er mensen aanwezig zijn die gedoopt moeten worden, moet hij hen op de gebruikelijke wijze dopen. Maar het is toegestaan, vooral als er meer zijn, de ceremoniën van het Romeins Rituaal die voorafgaan aan de eigenlijke toediening van het Doopsel - dat wil zeggen: bij de Doop van kinderen tot aan de woorden Credis in Deum (Romeins Rituale, tit. II, cap. II, nr. 17) en bij de Doop van volwassenen tot aan de woorden Quis vocaris? (Romeins Rituale, tit. II, cap. IV, n. 37) - eerder op een geschikt tijdstip op dezelfde ochtend uit te voeren.
Na de zegening (of de toediening van het doopsel) wordt het doopwater in processie naar de doopvont gedragen. De wieroker gaat voorop, gevolgd door de subdiaken of een dienaar met het kruis. Dan volgt de geestelijkheid, de diaken met het vat met doopwater, tenzij het gepast is dat het door de dienaars wordt gedragen, en daarna de celebrant. Maar de Paaskaars blijft op zijn plaats. Ondertussen wordt het volgende gezongen:
Canticum
Ps 41:2-4
V
Gelijk een hert smacht naar de waterbronnen, zo smacht mijn ziel naar U, o God.
V
Mijn ziel dorst naar de levende God. Wanneer zal ik komen en verschijnen voor Gods aanschijn?
V
Mijn tranen zijn mijn spijs geworden, dag en nacht, want dag in dag uit zegt men mij: Waar blijft nu uw God?
Het doopwater wordt in de doopvont gegoten en de celebrant zegt met gevouwen handen:
V
Laat ons bidden.
Almachtige, eeuwige God, sla genadig acht op de godsvrucht van uw volk, dat gaat herboren worden, en dat als een hert smacht naar uw waterbron. Verleen goedgunstig, dat die dorst naar geloof door het Sacrament van het Doopsel zijn lichaam en ziel moge heiligen.
De celebrant bewierookt de doopvont.
Allen keren in stilte naar het koor terug en daarna heeft de vernieuwing der doopgeloften plaats.
(Na de zegening wordt het doopwater in processie naar de doopvont gedragen, op deze wijze: De wieroker gaat voorop, gevolgd door een dienaar met het kruis; dan een of meer dienaren, die het vat met doopwater dragen, en de priester. Maar de Paaskaars blijft op zijn plaats. De rest wordt zoals hierboven gedaan.)
Wanneer er echter een doopvont is dat losstaat van de kerk, en men de voorkeur geeft aan het zegenen van het doopwater in de doopvont zelf, daalt men na de aanroeping "Sancta Trínitas, unus Deus, miserere nobis" op de volgende wijze af naar de doopvont: een geestelijke gaat vooraf met een gewijde kaars, een andere subdiaken volgt met een kruis of een kruisbloem in het midden tussen de misdienaars met brandende kandelaars, dan de geestelijken in de juiste volgorde en ten slotte de celebrant met de gewijde dienaren. De zangers en het volk blijven op hun plaatsen en zingen de Litanie verder. Indien nodig herhalen ze daarbij de aanroepingen daaruit: "Sancta María, ora pro nobis." De zegening van het doopwater vindt plaats zoals hierboven beschreven, met slechts deze wijzigingen: terwijl men naar de doopvont gaat, zingt men het lied Sicut cervus, en voordat de celebrant de doopvont binnengaat om het te zegenen, zegt hij het gebed "Omnípotens sempitérne Deus, respice propitius". Daarna zegent hij de doopvont. Na de zegen keert iedereen in stilte terug naar de kerk en begint de hernieuwing van de doopbeloften.
Kyrie
Latin
Kyrie
S
Kýrie, eléison.
M
Kýrie, eléison.
S
Kýrie, eléison.
M
Christe, eléison.
S
Christe, eléison.
M
Christe, eléison.
S
Kýrie, eléison.
M
Kýrie, eléison.
S
Kýrie, eléison.
Nederlands
Kyrie
S
Heer, ontferm U over ons.
M
Heer, ontferm U over ons.
S
Heer, ontferm U over ons.
M
Christus, ontferm U over ons.
S
Christus, ontferm U over ons.
M
Christus, ontferm U over ons.
S
Heer, ontferm U over ons.
M
Heer, ontferm U over ons.
S
Heer, ontferm U over ons.
Gloria
Latin
Gloria
Finitis a choro Kyrie, eléison, celebrans incipit solemniter Glória ! in excelsis, et pulsantur campanæ ac discooperiuntur imagines.
Pulsatio campanarum hoc modo fiat:
In locis, in quibus una tantum habetur ecclesia, campanæ pulsentur ! hora, qua dicti hymni incipit cantus.
In locis autem, ubi plures ecclesiæ exstant, sive in omnibus eodem ! tempore sacræ cæremoniæ peragantur, sive tempore diverso, campanæ ! omnium ecclesiarum eiusdem loci pulsentur una cum campanis ecclesiæ ! cathedralis, vel matricis aut principalis. In dubio quænam ecclesia in ! loco sit matrix aut principalis, adeatur Ordinarius loci.
Glória in excelsis Deo Et in terra pax homínibus bonæ voluntátis. Laudámus te. Benedícimus te. Adorámus te. Glorificámus te. Grátias ágimus tibi propter magnam glóriam tuam. Dómine Deus, Rex coeléstis, Deus Pater omnípotens. Dómine Fili unigénite, Jesu Christe. Dómine Deus, Agnus Dei, Fílius Patris. Qui tollis peccáta mundi, miserére nobis. Qui tollis peccáta mundi, súscipe deprecatiónem nostram. Qui sedes ad déxteram Patris, miserére nobis. Quóniam tu solus Sanctus. Tu solus Dóminus. Tu solus Altíssimus, Jesu Christe. Cum Sancto Spíritu ✝ in glória Dei Patris. Amen.
Nederlands
Gloria
Finitis a choro Kyrie, eléison, celebrans incipit solemniter Glória in excelsis, et pulsantur campanæ ac discooperiuntur imagines.
Pulsatio campanarum hoc modo fiat:
In locis, in quibus una tantum habetur ecclesia, campanæ pulsentur hora, qua dicti hymni incipit cantus.
In locis autem, ubi plures ecclesiæ exstant, sive in omnibus eodem tempore sacræ cæremoniæ peragantur, sive tempore diverso, campanæ omnium ecclesiarum eiusdem loci pulsentur una cum campanis ecclesiæ cathedralis, vel matricis aut principalis. In dubio quænam ecclesia in loco sit matrix aut principalis, adeatur Ordinarius loci.
Eer aan God in den hoge, en op aarde vrede aan de mensen van goede wil. Wij loven U, Wij zegenen U, Wij aanbidden U, Wij verheerlijken U, Wij danken U om uw grote heerlijkheid. Heer, God, Koning in de hemel, God, almachtige Vader. Heer, enige Zoon, Jezus Christus. Heer God, Lam Gods, Zoon van de Vader. Gij, die de zonden van de wereld wegneemt, ontferm U over ons. Gij, die de zonden van de wereld wegneemt, aanvaard ons gebed. Gij, die zetelt aan de rechterhand van de Vader, ontferm U over ons. Want Gij alleen zijt heilig, Gij alleen de Heer, Gij alleen de Allerhoogste, Jezus Christus, met de Heilige Geest ✝ in de heerlijkheid van God de Vader. Amen.
Oratio (Collect)
Latin
Oratio (Collect)
V
Orémus.
Deus, qui hanc sacratíssimam noctem gloria domínicæ Resurrectiónis illústras: consérva in nova famíliæ tuæ progénie adoptiónis spíritum, quem dedísti; ut, córpore et mente renováti, puram tibi exhíbeant servitútem.
Nederlands
Oratio (Collect)
V
Laat ons bidden.
God, Gij laat deze heilige nacht stralen in de luister van de verrijzenis van de Heer. Bewaar in de nieuwe kinderen van uw gezin de geest van aanneming, die Gij hun gegeven hebt, opdat zij, vernieuwd naar lichaam en ziel, U in oprechtheid dienen.
Lectio (Epistle)
Latin
Lectio (Epistle)
Lectio Epistolæ beati Pauli apostoli ad Colossenses.
Col 3:1-4
Fratres: si consurrexístis cum Christo, quæ sursum sunt quǽrite, ubi Christus est in déxtera Dei sedens: quæ sursum sunt sápite, non quæ super terram. Mórtui enim estis, et vita vestra est abscóndita cum Christo in Deo. Cum Christus apparúerit, vita vestra: tunc et vos apparébitis cum ipso in glória.
Finita Epistola, celebrans incipit:
S
Allelúia.
Et totum decantat ter, elevando vocem gradatim: et omnes ! post quamlibet vicem, in eodem tono, repetunt illud idem:
C
Allelúia.
_`
S
Allelúia.
C
Allelúia.
_`
S
Allelúia.
C
Allelúia.
_`
Postea cantores prosequuntur:
Ps. 117, 1
V
Confitémini Dómino, quóniam bonus: quóniam in sǽculum misericórdia eius.
Deinde dicitur
Ps. 116
V
Laudáte Dominum omnes gentes: et collaudáte eum, omnes pópuli.
V
Quóniam confirmáta est super nos misericórdia eius: et véritas Dómini manet in ætérnum.
Nederlands
Lectio (Epistle)
Lezing uit de Brief van de heilige Apostel Paulus aan de Colossenzen
Col 3:1-4
Broeders, zo Gij met Christus verrezen zijt, streeft dan ook naar de dingen van boven, waar Christus is gezeten aan Gods rechterhand. Hebt smaak in de dingen van boven, niet in het aardse. Want gij zijt gestorven en uw leven is met Christus verborgen in God. Wanneer Christus, die uw leven is, eenmaal zal verrijzen, dan zult ook gij met Hem verschijnen in de heerlijkheid.
Na het epistel zingt de celebrant:
S
Alleluia.
Hij zingt het in totaal drie keer, waarbij hij geleidelijk zijn stem verheft. En na elke beurt herhalen allen hetzelfde, op dezelfde toon:
C
Alleluia.
_`
S
Alleluia.
C
Alleluia.
_`
S
Alleluia.
C
Alleluia.
_`
Daarna gaan de zangers verder:
Ps. 117, 1
V
Looft de Heer, want Hij is goed; want eeuwig duurt zijn barmhartigheid.
Deinde dicitur
Ps. 116
V
Looft de Heer, alle volkeren. Alle naties, verheerlijkt Hem.
V
Want zijn erbarming blijft ons verzekerd en de trouw des Heren duurt eeuwig.
Evangelium (Gospel)
Latin
Evangelium (Gospel)
Ad Evangelium non portantur luminaria, sed tantum incensum: petitur benedictio, et alia fiunt de more.
His finitis, si est Missa sollemnis, Diaconus deponit librum Evangeliorum super medium Altaris, et Celebrans benedicit incensum, ut supra: deinde Diaconus genuflexus ante Altare, manibus junctis, dicit:
V
Munda cor meum ac labia mea, omnípotens Deus, qui labia Isaíæ Prophétæ cálculo mundásti igníto: ita me tua grata miseratióne dignáre mundáre, ut sanctum Evangélium tuum digne váleam nuntiáre. Per Christum, Dóminum nostrum. Amen.
Postea accipit librum de Altari, et rursus genuflexus petit benedictionem a Sacerdote, dicens:
D
Jube, domne, benedicere.
Sacerdos respondet:
S
Dóminus sit in corde tuo et in lábiis tuis: ut digne et cpmpeténter annúnties Evangélium suum: In nómine Patris, et Fílii, ✝ et Spíritus Sancti. Amen.
Et, accepta benedictione, osculatur manum Celebrantis: et cum aliis Ministris, incenso et luminaribus accedens ad locum Evangelii, stans junctis manibus, dicit:
V
Dóminus vobíscum.
R
Et cum spíritu tuo.
Et pronuntians: Sequéntia sancti Evangélii secúndum N., sive Inítium, pollice dexteræ manus signat librum in principio Evangelii, quod est lecturus, deinde seipsum in fronte, ore et pectore: et dum Ministri respondent Glória tibi, Dómine, incensat ter librum, postea prosequitur Evangelium junctis manibus. Quo finito, Subdiaconus defert librum Sacerdoti, qui osculatur Evangelium, dicens:
V
Sequéntia sancti Evangélii secúndum Matthǽum.
R
Glória tibi, Dómine.
Matt, 28. 1-7
Véspere autem sábbati, quæ lucéscit in prima sábbati, venit María Magdaléne, et áltera María vidére sepúlcrum. Et ecce terræmótus factus est magnus. Angelus enim Dómini descéndit de cælo: et accédens revólvit lápidem, et sedébat super eum: erat autem aspéctus eius sicut fulgur: et vestiméntum eius sicut nix. Præ timóre autem eius extérriti sunt custódes, et factu sunt velut mórtui. Respóndens autem Angelus, dixit muliéribus: «Nolíte timére vos: scio enim, quod Iesum, qui crucifíxus est, quǽritis: non est hic: surréxit enim, sicut dixit. Veníte, et vidéte locum, ubi pósitus erat Dóminus. Et cito eúntes dícite discípulis eius, quia surréxit et ecce præcédit vos in Galilǽam: ibi eum vidébitis. Ecce prædíxi vobis».
R
Laus tibi, Christe.
S
Per Evangélica dicta, deleántur nostra delícta.
Non dicitur Credo, sed finito Evangelio celebrans dicit:
R
Orémus.
Non dicitur antiphona ad Offertorium. Ad Lavabo dicitur Glória Patri.
Si est Missa sollemnis, Diaconus porrigit Celebranti Patenam cum Hostia: si privata, Sacerdos ipse accipit Patenam cum Hostia, quam offerens, dicit:
V
Súscipe, sancte Pater, omnípotens ætérne Deus, hanc immaculátam hóstiam, quam ego indígnus fámulus tuus óffero tibi Deo meo vivo et vero, pro innumerabílibus peccátis, et offensiónibus, et neglegéntiis meis, et pro ómnibus circumstántibus, sed et pro ómnibus fidélibus christiánis vivis atque defúnctis: ut mihi, et illis profíciat ad salútem in vitam ætérnam. Amen.
Deinde faciens crucem cum eadem Patena, deponit Hostiam super Corporale. Diaconus ministrat vinum, Subdiaconus aquam in Calice: vel si privata est Missa, utrumque infundií Sacerdos, et aquam miscendam in Calice benedicit signo crucis, dicens:
V
Deus, ✝ qui humánæ substántiæ dignitátem mirabíliter condidísti, et mirabílius reformásti: da nobis per hujus aquæ et vini mystérium, ejus divinitátis esse consórtes, qui humanitátis nostræ fíeri dignátus est párticeps, Jesus Christus, Fílius tuus, Dóminus noster: Qui tecum vivit et regnat in unitáte Spíritus Sancti Deus: per ómnia sǽcula sæculórum. Amen.
Postea accipit Calicem, et offert dicens:
V
Offérimus tibi, Dómine, cálicem salutáris, tuam deprecántes cleméntiam: ut in conspéctu divínæ majestátis tuæ, pro nostra et totíus mundi salute, cum odóre suavitátis ascéndat. Amen.
Deinde facit signum crucis cum Calice, et illum ponit super Corporale, et Palla cooperit: tum, junctis manibus super Altare, aliquantulum inclinatus, dicit:
V
In spíritu humilitátis et in ánimo contríto suscipiámur a te, Dómine: et sic fiat sacrifícium nostrum in conspéctu tuo hódie, ut pláceat tibi, Dómine Deus.
Erectus expandit manus, easque in altum porrectas jungens, elevátis ad coelum oculis et statim demissis, dicit:
V
Veni, sanctificátor omnípotens ætérne Deus: ( Benedicit Oblata, prosequendo:) et bene ✝ dic hoc sacrifícium, tuo sancto nómini præparátum.
Nederlands
Evangelium (Gospel)
Ad Evangelium non portantur luminaria, sed tantum incensum: petitur benedictio, et alia fiunt de more.
His finitis, si est Missa sollemnis, Diaconus deponit librum Evangeliorum super medium Altaris, et Celebrans benedicit incensum, ut supra: deinde Diaconus genuflexus ante Altare, manibus junctis, dicit:
V
Zuiver mijn hart en mijn lippen, almachtige God, die de lippen van de profeet Isaias met een gloeiende kool hebt gezuiverd. Wil mij ook door uw genadige erbarming zo zuiveren, dat ik uw heilig Evangelie waardig kan verkondigen. Door Christus, onze Heer. Amen.
Postea accipit librum de Altari, et rursus genuflexus petit benedictionem a Sacerdote, dicens:
D
Gewaardig U mij te zegenen, o Heer.
Sacerdos respondet:
S
Moge de Heer in uw hart zijn en op uw lippen, opdat gij waardig en naar behoren zijn Evangelie verkondigt. In de Naam van de Vader en de Zoon ✝ en de Heilige Geest. Amen.
Et, accepta benedictione, osculatur manum Celebrantis: et cum aliis Ministris, incenso et luminaribus accedens ad locum Evangelii, stans junctis manibus, dicit:
D
De Heer zij met u.
M
En met uw geest.
Et pronuntians: Sequéntia sancti Evangélii secúndum N., sive Inítium, pollice dexteræ manus signat librum in principio Evangelii, quod est lecturus, deinde seipsum in fronte, ore et pectore: et dum Ministri respondent Glória tibi, Dómine, incensat ter librum, postea prosequitur Evangelium junctis manibus. Quo finito, Subdiaconus defert librum Sacerdoti, qui osculatur Evangelium, dicens:
V
Vervolg van het heilig Evangelie volgens Mattheüs
R
Eer zij U, o Heer.
Matt, 28. 1-7
Na afloop van de sabbath, bij het aanbreken van de eerste dag der week, gingen Maria Magdalena en de andere Maria het graf bezoeken. En plotseling ontstond er een hevige aardbeving; want een engel des Heren daalde van de hemel neer; hij trad nader, wentelde de steen af en ging er op zitten. Zijn verschijning was gelijk aan de bliksem, en zijn kleed was als sneeuw. De wachters geraakten buiten zichzelf van angst voor hem, en werden als doden. Maar de engel nam het woord, en zeide tot de vrouwen: Weest gij niet bevreesd; want ik weet, dat gij Jezus zoekt, die gekruisigd is; Hij is niet meer hier; want Hij is verrezen, zoals Hij gezegd heeft. Komt en ziet de plaats, waar men de Heer had neergelegd. Gaat nu ijlings heen, en zegt aan zijn leerlingen, dat Hij verrezen is; en ziet, Hij gaat weer voor u uit naar Galilea; daar zult gij Hem zien. Ziet, ik heb het u gezegd.
R
Lof zij U, o Christus.
S
Moge door de woorden van het Evangelie onze zonden gedelgd worden.
Er is geen Credo en geen antifoon bij de Offerande.
R
Laat ons bidden.
Ad Lavabo dicitur Glória Patri.
Indien het een plechtige Mis is, overhandigt de diaken daarna de pateen met de hostie aan de celebrant; anders neemt de priester zelf de pateen met de hostie, die hij opdraagt, terwijl hij zegt:
V
Aanvaard, heilige Vader, almachtige eeuwige God, deze smetteloze offergave, die ik, uw onwaardige dienaar, opdraag aan U, mijn levende en ware God, voor mijn talloze zonden, beledigingen en nalatigheden, en voor alle aanwezigen, maar ook voor alle gelovige Christenen, levenden zowel als doden, opdat hij mijn en hun zaligheid ten goede kome ten eeuwigen leven. Amen.
De diaken doet wijn en de subdiaken water in de kelk. Als de Mis zonder diaken en subdiaken wordt gevierd, schenkt de priester beide in en met een kruisteken zegent hij het water dat in de kelk gemengd zal worden, terwijl hij zegt:
V
God, ✝ Gij hebt de waardigheid van de menselijke natuur op wonderbare wijze geschapen en nog wondervoller weer hersteld; geef ons, door het geheim van dit water en deze wijn deel aan de godheid van Hem, die zich gewaardigd heeft onze mensheid te delen, Jezus Christus, uw Zoon, onze Heer: die met U leeft en heerst in eenheid van de Heilige Geest, God: door alle eeuwen der eeuwen. Amen.
Daarna neemt hij de kelk en draagt deze op, terwijl hij zegt:
V
Wij dragen U op, Heer, de kelk van het heil en smeken daarbij uw goedertierenheid, dat hij in zoete geur mag opstijgen tot voor het oog van uw goddelijke majesteit, tot heil van ons en de gehele wereld. Amen.
Vervolgens maakt hij een kruisteken met de kelk, plaatst deze op het corporale en bedekt hem met de palla; daarna zegt hij, met de handen tegen elkaar op het altaar en enigszins gebogen:
V
Neem ons aan, o Heer, om onze geest van nederigheid en ons vermorzeld hart en moge ons offer heden zo voor uw ogen voltrokken worden, dat het U aangenaam is, Heer God.
Hij richt zich op, strekt zijn handen uit en voegt de uitgestrekte handen in de hoogte samen. Tegelijk slaat hij de ogen ten hemel, slaat ze direct weer neer en zegt:
V
Kom, Heiligmaker, almachtige, eeuwige God, ✝ en zegen dit offer, uw heilige Naam bereid.
Praefatio & Sanctus
Latin
Praefatio & Sanctus
Quibus finitis, cum pervenerit ad conclusionem, clara voce dicit: Per ómnia sǽcula sæculórum, cum Præfatione, ut in sequentibus. Præfationem incipit ambabus manibus positis hinc inde super Altare: quas aliquantulum elevat, cum dicit: Sursum corda. Jungit eas ante pectus, et caput inclinat, cum dicit: Grátias agamus Dómino, Deo nostro. Deinde disjungit manus, et disjunctas tenet usque ad finem Præfationis: qua finita, iterum jungit eas, et inclinatus dicit: Sanctus. Et cum dicit: Benedíctus, qui venit, signum crucis sibi producit a fronte ad pectus.
V
Dóminus vobíscum.
R
Et cum spíritu tuo.
V
Sursum corda.
R
Habémus ad Dóminum.
V
Grátias agámus Dómino, Deo nostro.
R
Dignum et justum est.
Præfatio paschalis
V
Vere dignum et iustum est, æquum et salutáre, te quidem Dómine omni témpore, sed in hoc potíssimum nocte gloriósis prædicáre, cum Pascha nostrum immolátus est Christus. Ipse enim verus est Angus qui ábstulit peccáta mundi. Qui mortem nostram moriéndo destrúxit, et vitam resurgéndo reparávit. Et ídeo cum Angelis et Archángelis, cum Thronis et Dominatiónibus, cumque ómnia mílita cœléstis exércitus, hymnum glóriæ tuæ cánimus, sine fine dicéntes:
V
Sanctus, Sanctus, Sanctus Dóminus, Deus Sábaoth. Pleni sunt coeli et terra glória tua. Hosánna in excélsis. Benedíctus, ✝ qui venit in nómine Dómini. Hosánna in excélsis.
Nederlands
Praefatio & Sanctus
Aan het einde bij de conclusio zegt hij met luide stem 'Per omnia sæcula sæculorum' met de prefatie. Hij begint de prefatie met de handen aan weerszijde op het altaar. Daarna heft hij ze enigszins op, terwijl hij zegt: 'Sursum corda'. Hij voegt ze tegen elkaar vóór de borst, en buigt het hoofd bij de woorden: 'Grátias agámus Dómino, Deo nostro'. Dan strekt hij de handen uit en houdt ze uitgestrekt tot aan het einde van de prefatie; hierna vouwt hij ze weer samen en gebogen zegt hij: 'Sanctus'. En wanneer hij zegt: 'Benedíctus, qui venit', bekruist hij zich van het voorhoofd tot de borst.
V
De Heer zij met u.
R
En met uw geest.
V
Hoog de harten.
R
Wij hebben ze tot de Heer verheven.
V
Laten wij de Heer, onze God, danken.
R
Dat is passend en rechtvaardig.
Præfatio paschalis
V
Waarlijk passend en rechtvaardig is het, billijk en heilzaam, dat wij U altijd, maar vooral op deze dag groter lof bieden, nu ons Paaslam Christus geslacht is. Hij toch is het ware Lam, dat de zonden van de wereld heeft weggenomen en door zijn dood onze dood vernietigd en ons leven door zijn verrijzenis vernieuwd heeft. Daarom ook zingen wij met de Engelen en de Aartsengelen, met de Tronen en de Heerschappijen en met al de hemelse heerscharen een lofzang tot uw verheerlijking, zonder ophouden zeggende:
V
Heilig, heilig, heilig, God der heerscharen. Hemel en aarde zijn vol van uw heerlijkheid. Hosanna in den hoge. Gezegend, ✝ die komt in de Naam des Heren. Hosanna in den hoge.
Canon of the Mass
Latin
Canon of the Mass
V
Te ígitur, clementíssime Pater, per Jesum Christum, Fílium tuum, Dóminum nostrum, súpplices rogámus, ac pétimus, (osculatur Altare et, junctis manibus ante pectus, dicit:) uti accépta hábeas et benedícas, (Signat ter super Hostiam et Calicem simul, dicens:) hæc ✝ dona, hæc ✝ múnera, hæc ✝ sancta sacrifícia illibáta, (Extensis manibus prosequitur:) in primis, quæ tibi offérimus pro Ecclésia tua sancta cathólica: quam pacificáre, custodíre, adunáre et régere dignéris toto orbe terrárum: una cum fámulo tuo Papa nostro N.p et Antístite nostro N.b et ómnibus orthodóxis, atque cathólicæ et apostólicæ fídei cultóribus.
Commemoratio pro vivis
V
Meménto, Dómine, famulórum famularúmque tuarum N. et N. (Jungit manus, orat aliquantulum pro quibus orare intendit: deinde manibus extensis prosequitur:) et ómnium circumstántium, quorum tibi fides cógnita est et nota devótio, pro quibus tibi offérimus: vel qui tibi ófferunt hoc sacrifícium laudis, pro se suísque ómnibus: pro redemptióne animárum suárum, pro spe salútis et incolumitátis suæ: tibíque reddunt vota sua ætérno Deo, vivo et vero.
Communicantes
V
Communicántes, et noctem sacratíssimam celebrántes Resurrectiónis Dómini nostri Iesu Christi secúndum carnem: sed et memóriam venerántes, in primis gloriósæ semper Vírginis Maríæ, Genitrícis eiúsdem Dei et Dómini nostri Iesu Christi: sed et beáti Ioseph, eiúsdem Vírginis Spónsi, et beatórum Apostolórum ac Mártyrum tuórum, Petri et Pauli, Andréæ, Jacóbi, Joánnis, Thomæ, Jacóbi, Philíppi, Bartholomǽi, Matthǽi, Simónis et Tháddæi: Lini, Cleti, Cleméntis, Xysti, Cornélii, Cypriáni, Lauréntii, Chrysógoni, Joánnis et Pauli, Cosmæ et Damiáni: et ómnium Sanctórum tuórum; quorum méritis precibúsque concédas, ut in ómnibus protectiónis tuæ muniámur auxílio. (Jungit manus) Per eúndem Christum, Dóminum nostrum. Amen.
Hanc igitur
V
Hanc ígitur oblatiónem servitútis nostræ, sed et cunctæ famíliæ tuæ, quam tibi offérimus pro his quoque, quos regeneráre dignátus es ex aqua, et Spíritu Sancto, tríbuens eis remissiónem ómnium peccatórum, quǽsumus Dómine, ut placátus accípias: diésque nostros in tua pace dispónas, atque ab ætérna damnatióne nos éripi, et in electórum tuórum iúbeas grege numerári. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.
P
Quam oblatiónem tu, Deus, in ómnibus, quǽsumus, (Signat ter super Oblata,) bene ✝ díctam, adscríp ✝ tam, ra ✝ tam, rationábilem, acceptabilémque fácere dignéris: (Signat semel super Hostiam,) ut nobis Cor ✝ pus, (et semel super Calicem,) et San ✝ guis fiat dilectíssimi Fílii tui, (Jungit manus,) Dómini nostri Jesu Christi.
V
Qui prídie quam paterétur, (Accipit Hostiam,) accépit panem in sanctas ac venerábiles manus suas, (Elevat oculos ad cælum,) elevátis óculis in cælum ad te Deum, Patrem suum omnipoténtem, (Caput inclinat,) tibi grátias agens, (Signat super Hostiam,) bene ✝ díxit, fregit, dedítque discípulis suis, dicens: Accípite, et manducáte ex hoc omnes.
Tenens ambabus manibus Hostiam inter indices et pollices, profert verba consecrationis secrete, distincte et attente super Hostiam, et simul super omnes, si plures sint consecrandæ.
Nederlands
Canon of the Mass
V
Wij bidden en smeken U dan ootmoedig, goedertierenste Vader, door Jezus Christus, uw Zoon, onze Heer, te aanvaarden en te zegenen deze gaven, ✝ deze geschenken, ✝ deze heilige, smetteloze offers, ✝ die wij U in de eerste plaats opdragen voor uw heilige katholieke Kerk, opdat Gij haar over de gehele wereld vrede wilt schenken, behoeden, in eenheid bewaren en besturen tezamen met uw dienaar, onze Paus N., en onze Bisschop N., en alle rechtgelovige bisschoppen en belijders van het geloof der apostelen.
Commemoratio pro vivis
V
Gedenk, o Heer, uw dienaren en dienaressen N. en N., en alle aanwezigen, die hun geloof in U bewezen hebben en wier toewijding Gij kent, voor wie wij U dit offer van lof opdragen, en die het met ons opdragen voor zich zelf en al de hunnen, voor de redding van hun zielen, voor hun welzijn en behoud, en zo brengen zij hun offergaven aan U, eeuwige, levende en ware God.
Communicantes
V
Wij vragen U dit in vereniging met uw heiligen en de hoogheilige nacht vierend van de Verrijzenis van onze Heer Jezus Christus, naar het vlees; maar ook de gedachtenis erend vooreerst van de roemrijke Maria, altijd Maagd, en Moeder van deze God en Heer over ons, Jezus Christus, van de heilige Jozef, bruidegom van de heilige Maagd,
en van de heilige apostelen en martelaren Petrus en Paulus, Andreas, Jacobus, Johannes, Thomas, Jacobus, Filippus, Bartholomeüs, Mattheüs, Simon en Thaddeüs, Linus, Cletus, Clemens, Xistus, Cornelius, Cyprianus, Laurentius, Chrysogonus, Johannes en Paulus, Cosmas en Damianus en al uw heiligen; en wil ons om hun verdiensten en gebeden in alles de beschuttende steun van uw bescherming schenken. Door dezelfde Christus, onze Heer. Amen.
Hanc igitur
V
Wij vragen u dan, Heer, aanvaard genadig dit offer van ons, uw dienaren, maar ook van geheel uw gezin;
dat wij U ook opdragen voor hen, die Gij hebt willen doen herboren worden uit water en de Heilige Geest, door hun vergiffenis van alle zonden te schenken;
vestig in onze dagen uw vrede, wil ons aan de eeuwige veroordeling ontrukken en onder de kudde van uw uitverkorenen rekenen. Door Christus, onze Heer. Amen.
V
Wij vragen U, o God, wil dit offer volledig gezegend, ✝ geldig, ✝ volwaardig, ✝ geestelijk en aanvaardbaar doen zijn, opdat het voor ons het Lichaam ✝ en Bloed ✝ moge worden van uw veelgeliefde Zoon, onze Heer Jezus Christus.
V
Die daags voor zijn lijden brood nam in zijn heilige en eerbiedwaardige handen, zijn ogen ten hemel opsloeg tot U, God, zijn almachtige Vader, U dankte, het zegende ✝ brak en aan zijn leerlingen gaf met de woorden: Neemt en eet allen hiervan:
Terwijl hij de hostie in beide handen houdt tussen duim en wijsvinger, spreekt hij in stilte nauwkeurig en aandachtig de consecratiewoorden uit over de hostie en tevens over alle hosties, indien er meer geconsacreerd moeten worden.
Preparation for Holy Communion
Latin
Preparation for Holy Communion
V
Orémus: Præcéptis salutáribus móniti, et divína institutione formati audemus dicere:
V
Pater noster, qui es in cælis, Sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem:
R
Sed libera nos a malo.
S
Amen.
Deinde manu dextera accipit inter indicem et medium digitos Patenam, quam tenens super Altare erectam, dicit secrete:
V
Líbera nos, quǽsumus, Dómine, ab ómnibus malis, prætéritis, præséntibus et futúris: et intercedénte beáta et gloriósa semper Vírgine Dei Genetríce María, cum beátis Apóstolis tuis Petro et Paulo, atque Andréa, et ómnibus Sanctis, (Signat se cum Patena a fronte ad pectus,) da propítius pacem in diébus nostris: (Patenam osculatur,) ut, ope misericórdiæ tuæ adjúti, et a peccáto simus semper líberi et ab omni perturbatióne secúri.
Submittit Patenam Hostiæ, discooperit Calicem, genuflectit, surgit, accipit Hostiam, et eam super Calicem tenens utraque manu, frangit per medium, dicens:
V
Per eúndem Dóminum nostrum Jesum Christum, Fílium tuum.
Et mediam partem, quam in dextera manu tenet, ponit super Patenam. Deinde ex parte, quæ in sinistra remanserat, frangit particulam, dicens:
Qui tecum vivit et regnat in unitáte Spíritus Sancti Deus.
Aliam mediam partem, quam in sinistra manu habet, adjungit mediæ super Patenam positæ, et particulam parvam dextera retinens super Calicem, quem sinistra per nodum infra cuppam tenet, dicit intellegibili voce vel cantat:
V
Per omnia sǽcula sæculórum.
R
Amen.
Cum ipsa particula signat ter super Calicem, dicens:
V
Pax Domini sit semper vobiscum.
R
Et cum spiritu tuo.
Pacis osculum non datur.
Particulam ipsam immittit in Calicem, dicens secrete:
V
Hæc commíxtio, et consecrátio Córporis et Sánguinis Dómini nostri Jesu Christi, fiat accipiéntibus nobis in vitam ætérnam. Amen.
Agnus Dei non dicitur: et, omissa oratione Dómine Iesu Christe, qui dixísti, dicuntur ceteræ orationes consuetæ:
V
Dómine Jesu Christe, Fili Dei vivi, qui ex voluntáte Patris, cooperánte Spíritu Sancto, per mortem tuam mundum vivificásti: líbera me per hoc sacrosánctum Corpus et Sánguinem tuum ab ómnibus iniquitátibus meis, et univérsis malis: et fac me tuis semper inhærére mandátis, et a te numquam separári permíttas: Qui cum eódem Deo Patre et Spíritu Sancto vivis et regnas Deus in sǽcula sæculórum. Amen.
V
Percéptio Córporis tui, Dómine Jesu Christe, quod ego indígnus súmere præsúmo, non mihi provéniat in judícium et condemnatiónem: sed pro tua pietáte prosit mihi ad tutaméntum mentis et córporis, et ad medélam percipiéndam: Qui vivis et regnas cum Deo Patre in unitáte Spíritus Sancti Deus, per ómnia sǽcula sæculórum. Amen.
Genuflectit, surgit, et dicit:
V
Panem cæléstem accípiam, et nomen Dómini invocábo.
Deinde parum inclinatus, accipit ambas partes Hostiæ inter pollicem et indicem sinistræ manus, et Patenam inter eundem indicem et medium supponit, et dextera tribus vicibus percutiens pectus, elata aliquantulum voce, ter dicit devote et humiliter:
V
Dómine, non sum dignus, (Et secrete prosequitur:) ut intres sub tectum meum: sed tantum dic verbo, et sanábitur ánima mea.
V
Dómine, non sum dignus, (Et secrete prosequitur:) ut intres sub tectum meum: sed tantum dic verbo, et sanábitur ánima mea.
V
Dómine, non sum dignus, (Et secrete prosequitur:) ut intres sub tectum meum: sed tantum dic verbo, et sanábitur ánima mea.
Postea dextera se signans cum Hostia super Patenam, dicit:
V
Corpus Dómini nostri Jesu Christi custódiat ánimam meam in vitam ætérnam. Amen.
Et se inclinans, reverenter sumit ambas partes Hostiæ: quibus sumptis, deponit Patenam super Corporale, et erigens se jungit manus, et quiescit aliquantulum in meditatione Sanctissimi Sacramenti.
Deinde discooperit Calicem, genuflectit, colligit fragmenta, si quæ sint, extergit Patenam super Calicem, interim dicens:
V
Quid retríbuam Dómino pro ómnibus, quæ retríbuit mihi? Cálicem salutáris accípiam, et nomen Dómini invocábo. Laudans invocábo Dóminum, et ab inimícis meis salvus ero.
Accipit Calicem manu dextera, et eo se signans, dicit:
V
Sanguis Dómini nostri Jesu Christi custódiat ánimam meam in vitam ætérnam. Amen.
Et sinistra supponens Patenam Calici, reverenter sumit totum Sanguinem cum particula. Quo sumpto, si qui sunt communicandi, eos communicet, antequam se purificet
Nederlands
Preparation for Holy Communion
V
Laten wij bidden. Door heilzame voorschriften aangemaand, en in de goddelijke school gevormd, durven wij zeggen:
V
Onze Vader, die in de hemel zijt, uw Naam worde geheiligd, uw rijk kome, uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel. Geef ons heden ons dagelijks brood en vergeef ons onze schuld, zoals ook wij aan anderen hun schuld vergeven, en leid ons niet in bekoring.
R
Maar verlos ons van het kwade.
S
(in stilte) Amen.
Vervolgens neemt hij met de rechterhand de pateen tussen wijs- en middelvinger, laat hem met de rand op het altaar steunen en zegt in stilte:
V
Wij vragen U, Heer, verlos ons van alle kwaad uit het verleden, het heden en de toekomst, en schenk ons op voorspraak van de roemrijke, altijd maaagdelijke Moeder van God, Maria, uw heilige apostelen Petrus en Paulus, en Andreas en alle heiligen, genadig uw vrede in onze dagen, opdat wij, met de steun van uw barmhartigheid, ons altijd vrij van zonden mogen houden, en tegen alle onrust beschermd zijn.
Hij schuift de pateen onder de Hostie, neemt de palla van de kelk, knielt, staat op, neemt de Hostie, houdt haar met beide handen boven de kelk en breekt haar middendoor, terwijl hij zegt:
V
Door dezelfde Jezus Christus onze Heer, uw Zoon:
Hij legt de helft, die hij in de rechterhand houdt, op de pateen. Daarna breekt hij een deeltje af van het deel, dat hij nog in de linkerhand houdt, terwijl hij zegt:
die met U leeft en heerst in eenheid met de de Heilige Geest, God.
De helft die hij in de linkerhand houdt, legt hij bij de helft op de pateen. Het kleine stukje houdt hij met zijn rechterhand boven de kelk die hij met zijn linkerhand vasthoudt bij de nodus onder de cuppa. Daarbij zegt hij met verstaanbare stem of hij zingt:
V
Door alle eeuwen der eeuwen.
R
Amen.
Met dat kleine deel maakt hij driemaal een kruisteken over de kelk, terwijl hij zegt:
V
De vrede des Heren zij altijd met u.
R
En met uw geest.
De vredeskus wordt niet gegeven.
Hij laat het kleine stukje in de kelk vallen, terwijl hij in stilte zegt:
V
Deze vermenging en heiliging van het Lichaam en Bloed van onze Heer Jezus Christus moge ons, die het ontvangen, tot eeuwig leven strekken. Amen.
Geen Agnus Dei en geen gebed voor de vrede.
V
Heer Jezus Christus, Zoon van de levende God, Gij hebt volgens de wil van de Vader onder medewerking van de Heilige Geest, door uw dood de wereld het leven geschonken; bevrijd mij door dit, uw heilig Lichaam en Bloed, van al mijn zonden en van alle kwaad, doe mij altijd trouw zijn aan uw bevelen, en laat mij nooit van U gescheiden worden. Die met dezelfde God de Vader en de Heilige Geest leeft en heerst, God, in de eeuwen der eeuwen. Amen.
V
Moge de nuttiging van uw Lichaam, Heer Jezus Christus, dat ik, onwaardige, durf te ontvangen, voor mij geen vonnis en oordeel betekenen, maar overeenkomstig uw goedheid mij bescherming bieden naar ziel en lichaam en mij een middel ter verbetering zijn. Die leeft en heerst met God de Vader, in eenheid met de Heilige Geest, God: door alle eeuwen der eeuwen. Amen.
Hij knielt, staat op en zegt:
V
Het hemels brood zal ik nemen en de naam des Heren aanroepen.
Een weinig gebogen neemt hij vervolgens beide delen van de Hostie tussen duim en wijsvinger van de linkerhand. Hij schuift de pateen eronder tussen wijs- en middelvinger van de linkerhand. Met de rechterhand klopt hij zich driemaal op de borst en zegt driemaal eerbiedig en nederig, terwijl hij zijn stem enigszins verheft:
V
Heer, ik ben niet waardig, dat Gij onder mijn dak komt, maar spreek slechts een woord en mijn ziel zal gezond worden.
V
Heer, ik ben niet waardig, dat Gij onder mijn dak komt, maar spreek slechts een woord en mijn ziel zal gezond worden.
V
Heer, ik ben niet waardig, dat Gij onder mijn dak komt, maar spreek slechts een woord en mijn ziel zal gezond worden.
Met de rechterhand bekruist hij zich daarna met de Hostie boven de pateen en zegt:
V
Het Lichaam van onze Heer Jezus Christus moge mijn ziel bewaren voor het eeuwig leven. Amen.
Hij buigt voorover en nuttigt eerbiedig de beide delen van de Hostie, Na de nuttiging legt hij de pateen op het corporale, richt zich op, voegt de handen samen en blijft een tijdje in stilte het Allerheiligst Sacrament overwegen.
Vervolgens neemt hij de palla van de kelk, knielt, verzamelt de partikels, als die er zijn, veegt de pateen af boven de kelk en zegt intussen:
V
Wat zal ik de Heer wedergeven voor alles wat Hij mij schonk? De kelk des heils zal ik opheffen en de naam des Heren aanroepen. Onder lofzangen zal ik de Heer aanroepen en ik zal van mijn vijanden bevrijd zijn.
Hij neemt de kelk met de rechterhand, bekruist er zich mee, en zegt:
V
Het Bloed van onze Heer Jezus Christus moge mijn ziel bewaren voor het eeuwig leven. Amen.
En terwijl hij met de linkerhand de pateen onder de kelk houdt, nuttigt hij eerbiedig al het Bloed samen met het kleine deel van de Hostie. Na de nuttiging geeft hij de communie aan de eventuele communicanten, voordat hij zichzelf [zijn mond] purificeert,
Communio
Latin
Communio
wait16
{ Anima Christi, sanctifica me. Corpus Christi, salva me. Sanguis Christi, inebria me. Aqua lateris Christi, lava me. Passio Christi, conforta me. O bone Jesu, exaudi me. Intra tua vulnera absconde me. Ne permittas me separari a te. Ab hoste maligno defende me. In hora mortis meæ voca me. Et iube me venire ad te, Ut cum Sanctis tuis laudem te. In sǽcula sæculórum. Amen. }
Postea dicit:
V
Quod ore súmpsimus, Dómine, pura mente capiámus: et de múnere temporáli fiat nobis remédium sempitérnum.
Interim porrigit Calicem ministro, qui infundit in eo parum vini, quo se purificat: deinde prosequitur:
V
Corpus tuum, Dómine, quod sumpsi, et Sanguis, quem potávi, adhǽreat viscéribus meis: et præsta; ut in me non remáneat scélerum mácula, quem pura et sancta refecérunt sacraménta: Qui vivis et regnas in sǽcula sæculórum. Amen.
Abluit et extergit digitos, ac sumit ablutionem: extergit os et Calicem, quem, plicato Corporali, operit et collocat in Altari ut prius: deinde prosequitur Missam.
Nederlands
Communio
wait16
Ziel van Christus, heilig mij. Lichaam van Christus, red mij. Bloed van Christus, bedwelm mij. Water van Christus' zijde, was mij. Passie van Christus, versterk mij. O goede Jezus, hoor mij. Verberg mijn in uw wonden. Laat mij niet van u gescheiden worden. Bescherm mij tegen de kwade vijand. Roep mij op het uur van mijn dood, en verzoek mij naar u toe te komen, zodat ik u kan prijzen met uw heiligen. In de eeuwen der eeuwen. Amen.
Vervolgens zegt hij:
V
Mogen wij in een zuiver hart ontvangen, wat wij met de mond nuttigden, en moge de gave in dit leven ons een heilmiddel worden voor het eeuwige.
Intussen reikt hij de kelk aan de misdienaar die er een weinig wijn in giet, waarmee hij zichzelf [zijn mond] purificeert; dan vervolgt hij:
V
Moge uw Lichaam, dat ik genuttigd heb, o Heer, een vast verblijf in mij vinden; en laat in mij geen smet van zonden over, nu de zuivere en heilige Sacramenten mij hebben verkwikt. Die leeft en heerst in de eeuwen der eeuwen. Amen.
Hij wast zijn vingers, droogt ze af en nuttigt de ablutie; hij veegt zijn mond af en droogt de kelk, die hij na het toevouwen van het corporale bedekt en op het altaar plaatst zoals voorheen. Dan vervolgt hij de Mis.
Conclusion & Last Gospel
Latin
Conclusion & Last Gospel
V
Ite, Missa est, allelúia, allelúia.
R
Deo grátias, allelúia, allelúia.
V
Pláceat tibi, sancta Trínitas, obséquium servitútis meæ: et præsta; ut sacrifícium, quod óculis tuæ majestátis indígnus óbtuli, tibi sit acceptábile, mihíque et ómnibus, pro quibus illud óbtuli, sit, te miseránte, propitiábile. Per Christum, Dóminum nostrum. Amen.
Deinde osculatur Altare: et elevatis oculis, extendens, elevans et jungens manus, caputque Cruci inclínans, dicit:
V
Benedícat vos omnípotens Deus,
et versus ad populum, semel tantum benedícens, etiam in Missis sollemnibus; In Missa Pontificali ter benedicitur, ut in Pontificali habetur. Deinde prosequitur:
V
Pater, et Fílius, ✝ et Spíritus Sanctus.
R
Amen.
Omisso ultimo Evangelio, omnes revertuntur in sacristiam.
Si contingat in hac solemni Vigilia Ordines quoque conferri, Pontifex ! ultimam admonitionem (cum impositione sic dicti « pensi »), quæ iuxta ! Pontificale romanum post benedictionem pontificalem et ante ultimum Evangelium ! locum habet, hac nocte eidem benedictioni pontificali præmittat.
Sacerdotes, qui Missam Vigiliæ paschalis celebrant post mediam noctem, ! possunt ipso dominico die Resurrectionis Missam litare, atque etiam, si ! indultum habeatur, bis aut ter. Locorum Ordinarii vero, si eandem Vigiliam ! paschalem celebraverint, possunt, sed non tenentur, Missam solemnem ipso die ! Paschatis litare.
Nederlands
Conclusion & Last Gospel
V
Gaat, de Mis is ten einde, alleluia, alleluia.
R
Gode zij dank, alleluia, alleluia.
V
Moge, o Heilige Drieëenheid, de hulde van mijn dienstwerk U behagen en laat het offer, dat ik, onwaardige, voor uw majesteit heb opgedragen, U welgevallig zijn en mij, en allen, voor wie ik het heb opgedragen, door uw barmhartigheid verzoening bereiden. Door Christus onze Heer. Amen.
Deinde osculatur Altare: et elevatis oculis, extendens, elevans et jungens manus, caputque Cruci inclínans, dicit:
V
U zegene de almachtige God, de
et versus ad populum, semel tantum benedícens, etiam in Missis sollemnibus; In Missa Pontificali ter benedicitur, ut in Pontificali habetur. Deinde prosequitur:
V
Vader, de Zoon, ✝ en de heilige Geest.
R
Amen.
Omisso ultimo Evangelio, omnes revertuntur in sacristiam.
Si contingat in hac solemni Vigilia Ordines quoque conferri, Pontifex ultimam admonitionem (cum impositione sic dicti « pensi »), quæ iuxta Pontificale romanum post benedictionem pontificalem et ante ultimum Evangelium locum habet, hac nocte eidem benedictioni pontificali præmittat.
Sacerdotes, qui Missam Vigiliæ paschalis celebrant post mediam noctem, possunt ipso dominico die Resurrectionis Missam litare, atque etiam, si indultum habeatur, bis aut ter. Locorum Ordinarii vero, si eandem Vigiliam paschalem celebraverint, possunt, sed non tenentur, Missam solemnem ipso die Paschatis litare.
✠